Comments on: Fuqitë e Mëdha përgatiten për demonstrim detar

By: ulqini

ulqini — Tue, 07 Jul 2009 17:03:22 +0000

ULQINI NÃ‹ VITET E LIDHJES SHQIPTARE TÃ‹ PRIZRENIT 1878-1881 (27)

Riza pasha pÃ«rdor Ã§do mjet pÃ«r tâ€™i bindur shqiptarÃ«t

MÃ« 22 gusht 1880 Riza pasha thirri nÃ« njÃ« mbledhje anÃ«tarÃ«t e KÃ«shillit NdÃ«rkrahinor tÃ« ShkodrÃ«s, tÃ« cilÃ«t u pÃ«rpoq tâ€™i bindte me arsyetime, me honorare, me dekorata dhe me premtime tÃ« ndryshme. Nga ana tjetÃ«r i kÃ«rcÃ«noi me masa tÃ« rÃ«nda, nÃ«se nuk do tâ€™i bindeshin urdhÃ«rit tÃ« Sulltanit. Ai shpÃ«rndau shuma tÃ« konsiderueshme tÃ« hollash te klerikÃ«t franÃ§eskanÃ« nÃ« mÃ«nyrÃ« qÃ« ata tÃ« ndikonin te fiset malore pÃ«r tâ€™iu shmangur kontributit pÃ«r mbrojtjen e Ulqinit. Ai nuk u kufizua vetÃ«m nÃ« ShkodÃ«r, por shpÃ«rndau dekorata edhe nÃ« krahinat e ShqipÃ«risÃ« sÃ« Mesme. Ua shpÃ«rndante njerÃ«zve me influencÃ« qÃ« mund tâ€™ia mbushnin mendjen popullit qÃ« tÃ« mos Ã§onin vullnetarÃ«.

Mr. Riza Rexha

MÃ« 19 gusht 1880, Riza pasha arriti nÃ« ShkodÃ«r nga ana e ShÃ«ngjinit me vaporin â€œMutbiri Sururâ€, i shoqÃ«ruar nga shtatÃ« batalione (3000 ushtarÃ«), prej tÃ« cilÃ«ve dy do tâ€™i Ã§onte nÃ« GoricÃ« e dy nÃ« AnÃ« tÃ« Malit, i pajisur me 15 000 lira turke dhe me 128 dekorata tÃ« llojeve tÃ« ndryshme, pÃ«r tâ€™i bindur me anÃ«n e tyre krerÃ«t e ShkodrÃ«s qÃ« tÃ« hiqnin dorÃ« nga mbrojtja e Ulqinit. Kishte marrÃ« me vete edhe 1200 kuintalÃ« miell pÃ«r tâ€™i zbutur malÃ«sorÃ«t e egÃ«rsuar ndaj PortÃ«s sÃ« LartÃ«. Ai kishte porosi qÃ« tÃ« pÃ«rgatiste dorÃ«zimin e Ulqinit pa hyrÃ« nÃ« konflikt tÃ« hapur me shqiptarÃ«t.
DitÃ«n e nesÃ«rme, mÃ« 20 gusht 1880, Mali i Zi u lÃ«shoi njÃ« notÃ« Fuqive tÃ« MÃ«dha nÃ« CetinÃ«, nÃ« tÃ« cilÃ«n thuhej: â€œNÃ« qoftÃ« se komandanti i flotÃ«s sÃ« bashkuar mÃ« siguron qÃ« Porta do ta lÃ«shojÃ« Ulqinin pa luftÃ«, Mali i Zi Ã«shtÃ« gati qÃ« brenda tetÃ« ditÃ«ve tÃ« marshojÃ« nÃ« Ulqin. NdÃ«rsa, nÃ« qoftÃ« se dorÃ«zimi i Ulqinit Ã«shtÃ« i dyshimtÃ« ose i pamundur, Mali i Zi, para se tÃ« marshojÃ« dhe tÃ« kalojÃ« kufirin nÃ« drejtim tÃ« Ulqinit, do ta vlerÃ«sojÃ« situatÃ«n nÃ« ShqipÃ«ri dhe nÃ« pikat e tjera kufitare. PÃ«r kÃ«tÃ« gjÃ« Mali i Zi do tÃ« pÃ«rgjigjet nÃ« mÃ«nyrÃ« afirmative sipas rrethanave, sepse duhej bÃ«rÃ« pÃ«rgatitjeâ€.
Sapo arriti nÃ« ShkodÃ«r, Riza pasha ftoi nÃ« njÃ« mbledhje tÃ« veÃ§antÃ« anÃ«tarÃ«t e Komitetit NdÃ«rkrahinor, tÃ« cilÃ«ve u tha se do tÃ« pÃ«rdorte dhunÃ«n ushtarake kundÃ«r tÃ« gjithÃ« atyre qÃ« nÃ« kundÃ«rshtim me porosinÃ« e PortÃ«s sÃ« LartÃ« do tÃ« pengonin zbatimin e detyrimeve tÃ« saj ndÃ«rkombÃ«tare nÃ« lidhje me dorÃ«zimin e rajoneve tÃ« parapara Malit tÃ« Zi.
Riza pasha pÃ«rdori njÃ« ton tÃ« vrazhdÃ« dhe fyes. Me qÃ«ndrimin e tij brutal, ai i hidhÃ«roi edhe mÃ« tepÃ«r shqiptarÃ«t.
MÃ« 22 gusht 1880 Riza pasha thirri nÃ« njÃ« mbledhje anÃ«tarÃ«t e KÃ«shillit NdÃ«rkrahinor tÃ« ShkodrÃ«s, tÃ« cilÃ«t u pÃ«rpoq tâ€™i bindte me arsyetime, me honorare, me dekorata dhe me premtime tÃ« ndryshme. Nga ana tjetÃ«r i kÃ«rcÃ«noi me masa tÃ« rÃ«nda, nÃ«se nuk do tâ€™i bindeshin urdhÃ«rit tÃ« Sulltanit. Ai shpÃ«rndau shuma tÃ« konsiderueshme tÃ« hollash te klerikÃ«t franÃ§eskanÃ« nÃ« mÃ«nyrÃ« qÃ« ata tÃ« ndikonin te fiset malore pÃ«r tâ€™iu shmangur kontributit pÃ«r mbrojtjen e Ulqinit. Ai nuk u kufizua vetÃ«m nÃ« ShkodÃ«r, por shpÃ«rndau dekorata edhe nÃ« krahinat e ShqipÃ«risÃ« sÃ« Mesme. Ua shpÃ«rndante njerÃ«zve me influencÃ« qÃ« mund tâ€™ia mbushnin mendjen popullit qÃ« tÃ« mos Ã§onin vullnetarÃ«. Pasi shpÃ«rndau para dhe libra, si dhurata prej sulltan Hamidit, njÃ« hoxhÃ« iu pÃ«rgjigj pashÃ«s me krenari: â€œMe kÃ«to para qÃ« po mâ€™i jep, ta dish se sâ€™tÃ« tradhÃ«toj: gjysmÃ«n po ia dÃ«rgoj djalit tim qÃ« e kam nÃ« Ulqin vullnetar, e gjysmÃ«n po i mbaj pÃ«r vete. Prej tyre mos prit gjÃ«â€.
Riza pasha nuk ia arriti qÃ«llimit. Populli kishte vendosur tÃ« rezistonte. Flitej se pÃ«r trimÃ«ri u dalluan Oso Mani dhe Hysen beu. Ky i fundit kishte komandÃ«n nÃ« UrÃ«n e ShÃ«ngjergjit. PÃ«r ta bindur qÃ« ta lÃ«shonte urÃ«n, Riza pasha i kishte dÃ«rguar njÃ« sasi tÃ« hollash. Ky i ishte pÃ«rgjigjur: â€œJo kÃ«to para, por edhe gjithÃ« thesarin e mbretit po tâ€™ma japÃ«sh, nuk i tradhÃ«toj shokÃ«t qÃ« ua kam dhÃ«nÃ« besÃ«nâ€.

By: ulqini

ulqini — Tue, 30 Jun 2009 15:08:11 +0000

ULQINI NÃ‹ VITET E LIDHJES SHQIPTARE TÃ‹ PRIZRENIT 1878-1881 (26)

FuqitÃ« e MÃ«dha pranojnÃ« kÃ«rkesat e PortÃ«s

NÃ« fund tÃ« gushtit 1880 FuqitÃ« e MÃ«dha i pranuan dy kÃ«rkesat e PortÃ«s pÃ«r tâ€™ia lÃ«nÃ« DinoshÃ«n PerandorisÃ« Osmane dhe pÃ«r ta zgjatur afatin e dorÃ«zimit tÃ« Ulqinit deri mÃ« 20 shtator 1880. Nga presioni i vazhdueshÃ«m i Fuqive tÃ« MÃ«dha, nga qÃ«ndrimi i tyre i vendosur pÃ«r tâ€™i dhÃ«nÃ« fund Ã§Ã«shtjes sÃ« Ulqinit, Porta e LartÃ« filloi tÃ« pÃ«rgatitej pÃ«r tÃ« marrÃ« masa energjike kundÃ«r shqiptarÃ«ve.

Mr. Riza Rexha

Duke pasur pÃ«rvojÃ« tÃ« hidhur nÃ« lojÃ«n e deriatÃ«hershme diplomatike, pÃ«rfaqÃ«suesit e Fuqive tÃ« MÃ«dha nÃ« Stamboll i vunÃ« rÃ«ndÃ«si tÃ« posaÃ§me faktit qÃ« Porta e LartÃ« duhej tÃ« obligohej nÃ« kushte precize teknike dhe modalitete tÃ« caktuara qÃ« do tÃ« jetÃ« siguri e realizimit.
Ideja e demonstratÃ«s sÃ« flotÃ«s sÃ« bashkuar luftarake ndÃ«rkombÃ«tare e ngushtoi Stambollin, sepse ajo jo vetÃ«m qÃ« do ta diskreditonte PerandorinÃ« Osmane, por edhe do tâ€™u Ã§ilte rrugÃ« Fuqive tÃ« MÃ«dha pÃ«r ta vazhduar politikÃ«n e tyre nÃ« favor tÃ« GreqisÃ«. PÃ«r kÃ«tÃ« arsye ajo u pÃ«rpoq edhe njÃ« herÃ« verbalisht mÃ« 14, ndÃ«rsa me shkrim mÃ« 18 gusht 1880, tâ€™i bindte FuqitÃ« e MÃ«dha qÃ« tÃ« hiqnin dorÃ« nga demonstrata mbasi kjo, sipas saj, nuk ishte nÃ« interes tÃ« paqes.
Porta e LartÃ« parimisht e pranonte lÃ«shimin e Ulqinit me dy kushte: 1. QÃ« vija kufitare tÃ« ishte ajo qÃ« dilte nga zbatimi nÃ« vend i pikave tÃ« definuara nÃ« Traktatin e Berlinit (duhej tÃ« eliminohej Ã§do pÃ«rmirÃ«sim kufiri â€“ ishte fjala pÃ«r fshatin DinoshÃ«) dhe 2. Afati pÃ«r realizimin e kÃ«tij vendimi duhej tÃ« shtyhej edhe disa javÃ«, sepse afati tri javÃ« nga data e notÃ«s sÃ« 3 gushtit 1880 ishte vÃ«rtet i shkurtÃ«r. NÃ« qoftÃ« se FuqitÃ« e MÃ«dha nÃ«nshkruese nuk do ta pranonin propozimin e mÃ«sipÃ«rm dhe do tÃ« mendonin se do tÃ« marrin ndonjÃ« masÃ« qÃ« do tÃ« prihej pÃ«r ta ndihmuar Malin e Zi qÃ« ta pushtojÃ« me forcÃ« qytetin e Ulqinit, Qeveria Perandorake do tÃ« ndodhej nÃ« pamundÃ«si qÃ« tâ€™u bashkohej nÃ«n Ã§do formÃ« qoftÃ«, me masa qÃ« do tÃ« merreshin pa pÃ«lqimin e saj.
Sulltani u njoftua pÃ«r tÃ« gjitha Ã§Ã«shtjet qÃ« kishin tÃ« bÃ«nin me dorÃ«zimin e Ulqinit. Ai kÃ«rkonte qartÃ«si se nÃ« qoftÃ« se nuk do tÃ« jetÃ« e mundur qÃ« tÃ« zbatohen pikat e marrÃ«veshjes sÃ« 18 prillit 1880 dhe do tÃ« preferohet shkÃ«mbim me Ulqinin, atÃ«herÃ« duhet tÃ« bÃ«het e qartÃ« qÃ« ana e Ulqinit tÃ« mos konsiderohet e tÃ« mos quhet mÃ« vonÃ« nga malazezÃ«t ose nga FuqitÃ« e MÃ«dha si njÃ« shtojcÃ« ndaj viseve tÃ« Hotit e tÃ« GrudÃ«s, por tÃ« bÃ«hej e qartÃ« se kur tÃ« dorÃ«zohej Ulqini me rrethina, viset e Hotit dhe tÃ« GrudÃ«s do tâ€™i mbesin PerandorisÃ« Osmane. KÃ«rkonte qÃ« tÃ« pÃ«rpilohej njÃ« hartÃ« dhe tÃ« tregohen viset e Ulqinit dhe rrethinave tÃ« tij qÃ« do tâ€™i lÃ«shoheshin Malit tÃ« Zi dhe viset e Hotit dhe GrudÃ«s qÃ« duhet tâ€™i mbeteshin PerandorisÃ« Osmane.
Diplomacia e Fuqive tÃ« MÃ«dha mori qÃ«ndrim se nuk duhej bÃ«rÃ« problem, por tâ€™i lihej Dinosha TurqisÃ«. U vlerÃ«sua si i pranueshÃ«m vendimi i kushteve tÃ« PortÃ«s sÃ« LartÃ«, sepse nuk e cenonte thelbin e vendimit tÃ« 26 qershorit 1880. Cetina e kundÃ«rshtoi. NÃ« notÃ«n verbale tÃ« MinistrisÃ« sÃ« PunÃ«ve tÃ« Jashtme tÃ« Malit tÃ« Zi paraqitur ministrit tÃ« VjenÃ«s, Temel, mÃ« 21 gusht 1880, thuhej se princi kurrÃ« nuk do ta jepte pÃ«lqimin e vet pÃ«r kÃ«tÃ« lÃ«shim. Protestat e CetinÃ«s nuk u morÃ«n parasysh. NÃ« fund tÃ« gushtit 1880 FuqitÃ« e MÃ«dha i pranuan dy kÃ«rkesat e PortÃ«s pÃ«r tâ€™ia lÃ«nÃ« DinoshÃ«n PerandorisÃ« Osmane dhe pÃ«r ta zgjatur afatin e dorÃ«zimit tÃ« Ulqinit deri mÃ« 20 shtator 1880.
Nga presioni i vazhdueshÃ«m i Fuqive tÃ« MÃ«dha, nga qÃ«ndrimi i tyre i vendosur pÃ«r tâ€™i dhÃ«nÃ« fund Ã§Ã«shtjes sÃ« Ulqinit, Porta e LartÃ« filloi tÃ« pÃ«rgatitej pÃ«r tÃ« marrÃ« masa energjike kundÃ«r shqiptarÃ«ve. Si masÃ« tÃ« parÃ« ajo largoi nga Shkodra valiun Izet pashÃ«n dhe nÃ« vend tÃ« tij caktoi Osman pashÃ«n. KomandÃ«n e forcave ushtarake tÃ« vilajetit ia ngarkoi gjeneralit energjik Riza pashÃ«s, tÃ« cilin e pajisi me kompetenca tÃ« gjera pÃ«r tÃ« vepruar kundrejt shqiptarÃ«ve si me dhunÃ« ashtu edhe me dredhi.
NdÃ«rkohÃ« nÃ« ShkodÃ«r ishte kthyer edhe Isuf Sokoli pÃ«r tÃ« shqyrtuar situatÃ«n nÃ« tÃ« gjitha aspektet me Komitetin e ShkodrÃ«s, pÃ«r tÃ« kÃ«rkuar ndihma e pÃ«r tÃ« hartuar planin pÃ«r tÃ« ardhmen. Ardhja e tij u prit me entuziazÃ«m nga populli.