{"id":1760,"date":"2008-05-27T01:18:31","date_gmt":"2008-05-27T06:18:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/?p=1760"},"modified":"2008-05-27T02:45:47","modified_gmt":"2008-05-27T07:45:47","slug":"ne-shas-ka-gjurme-te-nje-kulture-parahistorike-te-shekullit-te-gjashte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/2008\/05\/27\/ne-shas-ka-gjurme-te-nje-kulture-parahistorike-te-shekullit-te-gjashte\/","title":{"rendered":"N\u00eb Shas ka gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb kulture parahistorike t\u00eb shekullit t\u00eb gjasht\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"sesion<\/a>N\u00eb ulqin u mbajt sesioni shkencor<\/strong>
\nGjat\u00eb k\u00ebtij sesioni u verifikuan t\u00eb dh\u00ebnat e deritanishme p\u00ebr jet\u00ebn e qytetit, u plot\u00ebsuan dhe u sakt\u00ebsuan k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna dhe u b\u00eb nj\u00eb mbulim me burime t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve p\u00ebr t\u00eb gjitha periudhat e k\u00ebtij qyteti. Gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb u verifikua kalendari i lindjes dhe i zhvillimit t\u00eb qytetit t\u00eb Shasit. U ndryshua p\u00ebrfytyrimi i deritanish\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn kur lindi, u zhvillua dhe u shua ky qytet. U relativizuan disa pohime t\u00eb cilat nuk kan\u00eb pasur nj\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shkencore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb monument t\u00eb kultur\u00ebs.
\nN\u00eb prani t\u00eb personaliteteve t\u00eb jet\u00ebs politike, ekonomike, kulturore, arsimore, shkencore dhe publike, m\u00eb 16-17 maj 2008 n\u00eb Ulqin zhvilloi punimet sesioni shkencor “Shasi i lasht\u00eb, monument i kultur\u00ebs”, organizuar nga OJQ “Ora”.\"ORGANIZATA<\/a>
\nKryetari i k\u00ebsaj shoqate, Ismet Kallaba, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb organizatorit n\u00eb fjal\u00ebn e tij t\u00eb hapjes theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e sesionit shkencor, i cili si\u00e7 u shpreh ai, i tejkalon kufijt\u00eb e nj\u00eb aktivitetiti t\u00eb thjesht\u00eb, \u00e7ka d\u00ebshmon pjes\u00ebmarrja e personaliteteve t\u00eb shquara t\u00eb bot\u00ebs akademike e shkencore nga Mali i Zi, Kosova dhe Shqip\u00ebria. Ai u shpreh i bindur se ky sesion, sado i kufizuar n\u00eb numrin e studiuesve, do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nxitje p\u00ebr studime t\u00eb tjera, do t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb ndri\u00e7oj\u00eb ndonj\u00ebrin prej mistereve t\u00eb shumta q\u00eb n\u00eb vete ng\u00ebrthen Shasi.
\nKryetari i Komun\u00ebs s\u00eb Ulqinit, G\u00ebzim Hajdinaga, n\u00eb fjal\u00ebn e tij p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebse fal\u00ebnderoi organizatorin, studiuesit dhe t\u00eb gjith\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsit e k\u00ebtij aktiviteti shkencor dhe shprehu gatishm\u00ebrin\u00eb e tij p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e aktiviteteve t\u00eb k\u00ebtilla n\u00eb komun\u00ebn e Ulqinit. Ai u shpreh i bindur se studiuesit e k\u00ebtij sesioni do t\u00eb japin shpjegime t\u00eb reja p\u00ebr \"SESION<\/a>origjin\u00ebn e qytetit mesjetar t\u00eb Shasit dhe se nj\u00ebri nga p\u00ebrfundimet e Sesionit do t\u00eb jet\u00eb edhe vazhdimi i k\u00ebrkimeve arkeologjike n\u00eb k\u00ebt\u00eb lokalitet t\u00eb lasht\u00eb.
\nReferuesi i par\u00eb n\u00eb seanc\u00ebn e paradrek\u00ebs ishte prof.dr. Ruzhdi Ushaku, i cili solli t\u00eb dh\u00ebna interesante q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me etimologjin\u00eb e toponimit Shas. Kumtesa e radh\u00ebs ishte e mr. Aleksand\u00ebr \u00c7ilikov, i cili spikati rezultatet e pun\u00ebve hulumtuese arkeologjike n\u00eb lokalitetin e Qytetit t\u00eb Vjet\u00ebr t\u00eb Shasit, t\u00eb cilat u vler\u00ebsuan shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si pik\u00ebnisje p\u00ebr gjurmime t\u00eb m\u00ebtutjeshme arkeologjike t\u00eb k\u00ebsaj zone ende t\u00eb pagjurmuar. Prof.dr. Jahja Dran\u00e7olli n\u00eb kumtes\u00ebn e tij foli p\u00ebr Kalan\u00eb e Shasit, dr. Moikom Zeqo trajtoi tem\u00ebn “Shasi, optika sinkronizuese e antik\u00ebs s\u00eb mesjet\u00ebs”, Imzot Zef Gashi u ndal n\u00eb Shasin si monument t\u00eb kultur\u00ebs shpirt\u00ebrore, kurse prof.dr. Shaban Sinani trajtoi Shasin n\u00eb mesjet\u00eb sipas burimeve kishtare.\"Luan<\/a>
\nN\u00eb seanc\u00ebn e pasdrek\u00ebs, prof.dr. Luan Malltezi foli p\u00ebr Shasin n\u00eb shekujt XIV-XV, prof.dr. Muhamet Mala trajtoi marr\u00ebdh\u00ebniet e Shasit me trevat e Shqip\u00ebris\u00eb Veriore n\u00eb shekujt XIII-XIV, prof.dr. Iljaz Rexha paraqiti disa t\u00eb dh\u00ebna onomastike dhe demografike p\u00ebr Shasin dhe vendbanimet e nahis\u00eb s\u00eb Bun\u00ebs sipas defter\u00ebve osman\u00eb t\u00eb shekujve XV-XVI. M.A. Monika Stafa diskutoi p\u00ebr Shasin nd\u00ebr koh\u00ebra sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb regestit t\u00eb Kolegjit Saverian t\u00eb Gjuzepe Valentinit, dr. Nail Draga paraqiti disa t\u00eb dh\u00ebna hartografike dhe demografike p\u00ebr Shasin. Kryeimami Rexhep Lika foli p\u00ebr xhamin\u00eb e Shasit dhe rolin e Islamit n\u00eb ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar dhe kulturor, kurse prof.ass.dr. Dhimit\u00ebr Doka dhe mr. Nexhat Avdiu theksuan potencialet turistike t\u00eb Shasit dhe valorizimin e tyre.
\n\"ismet<\/a> Studiuesit e k\u00ebtij sesioni konkluduan se ky ishte nj\u00eb sesion shkencor nd\u00ebrkomb\u00ebtar i nivelit akademik universitar me pjes\u00ebmarrjen e specialist\u00ebve t\u00eb mir\u00ebnjohur nga Mali i Zi, Shqip\u00ebria dhe Kosova, t\u00eb cil\u00ebt diskutuan me asrgumente t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb dhe etimologjis\u00eb, historis\u00eb, dokumentaristik\u00ebs, arkeologjis\u00eb dhe kultur\u00ebs urbane. Ky sesion shkencor b\u00ebri t\u00eb njohur para t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm faktin e harruar n\u00eb p\u00ebrgjth\u00ebsi q\u00eb kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb qytet t\u00eb kultur\u00ebs son\u00eb t\u00eb zhvilluar dhe u vu vazhdimisht theksi n\u00eb t\u00eb gjitha ligj\u00ebratat e mbajtura t\u00eb nevoj\u00ebs e vazhdimit t\u00eb k\u00ebrkimeve arkeologjike n\u00eb terren.
\nSipas studjuesve, p\u00ebr Shasin mund t\u00eb b\u00ebhen gjurmime edhe n\u00ebp\u00ebr arkiva, por ajo q\u00eb do ta pasuronte shum\u00eb Shasin dhe q\u00eb do ta b\u00ebnte nj\u00eb objekt shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm edhe n\u00eb zhvillimet turistike t\u00eb Ulqinit do t\u00eb ishin k\u00ebrkimet n\u00eb terren. \"Ruzhdi<\/a>
\nShasi k\u00ebtu mund t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb pasuri t\u00eb jasht\u00ebzakonshme e cila sigurisht \u00ebsht\u00eb me vler\u00eb edhe p\u00ebr afirmimin e kultur\u00ebs son\u00eb komb\u00ebtare.
\nGjat\u00eb k\u00ebtij sesioni u verifikuan t\u00eb dh\u00ebnat e deritanishme p\u00ebr jet\u00ebn e qytetit, u plot\u00ebsuan dhe u sakt\u00ebsuan k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna dhe u b\u00eb nj\u00eb mbulim me burime t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve p\u00ebr t\u00eb gjitha periudhat e k\u00ebtij qyteti. Gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb q\u00eb u verifikua kalendari i lindjes dhe i zhvillimit t\u00eb qytetit t\u00eb Shasit. U ndryshua p\u00ebrfytyrimi i deritanish\u00ebm p\u00ebr koh\u00ebn kur lindi, u zhvillua dhe u shua ky qytet. U relativizuan disa pohime t\u00eb cilat nuk kan\u00eb pasur nj\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shkencore p\u00ebr k\u00ebt monument t\u00eb kultur\u00ebs.
\nSipas studjuesve, nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm luajt\u00ebn disa pohime q\u00eb nuk i kishin t\u00eb njohura dhe q\u00eb lidhen me rezulatatet e pashpallura t\u00eb ekspedit\u00ebs arkeologjike t\u00eb vitit 1985. Informacioni qe shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si p\u00ebr karakterin e gjetjeve ashtu edhe p\u00ebr shtres\u00ebzimin e tyre. Ka shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e burimeve historike t\u00eb njohura\"Nail_Draga\"<\/a> deri m\u00eb tani dhe ato arkeologjike lidhen me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, pajtohen dhe konfirmojn\u00eb vijim\u00ebsin\u00eb e pand\u00ebrprer\u00eb nga nj\u00ebra periudh\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn. U shqiptuan problemet dhe shqet\u00ebsimet q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me shkall\u00ebn e njohjes, vler\u00ebsimit dhe mbrojtjes s\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb qytetit t\u00eb Shasit. U pranua q\u00eb n\u00eb Shas ka gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb kulture parahistorike, q\u00eb vjen dhe b\u00ebhet kultur\u00eb urbane t\u00eb pakt\u00ebn prej shekullit t\u00eb gjasht\u00eb. U theksua q\u00eb gjetjet arkivistike provojn\u00eb prekjen e krisht\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm n\u00eb koh\u00eb, provojn\u00eb prekjen e shtres\u00ebs ilire dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb vazhdim\u00ebsin\u00eb e asaj q\u00eb n\u00eb shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur kultura arb\u00ebrore e Komanit.
\nU evidentua pra nj\u00eb prej kulturave dhe qytet\u00ebrimeve t\u00eb hershme, d\u00ebshmues t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb antike t\u00eb k\u00ebtij vendbanimi, t\u00eb kultur\u00ebs helene dhe t\u00eb kultur\u00ebs romane, pa diskutim edhe t\u00eb shtresave t\u00eb m\u00ebvonshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe shtres\u00ebn osmane.\"SESION<\/a>
\nU diskutua p\u00ebr periudh\u00ebn e krisht\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm, p\u00ebr mesjet\u00ebn e hershme, p\u00ebr periudh\u00ebn veneciane q\u00eb ishte periudha e lul\u00ebzimit t\u00eb k\u00ebtij qyteti, p\u00ebr periudh\u00ebn e shuarjes s\u00eb qytetit t\u00eb Shasit dhe t\u00eb ripopullimit mbas pushtimit osman.
\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb debat shkencor studiuesit nxit\u00ebn k\u00ebrkimin p\u00ebr m\u00eb tej, b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur k\u00ebmbimin e pik\u00ebpamjeve, njohjen me p\u00ebrvoj\u00ebn e nj\u00ebri tjetrit. Me karakter m\u00eb t\u00eb ngutsh\u00ebm u tha se \u00ebsht\u00eb rekomandimi q\u00eb t\u00eb vihen n\u00eb veprim t\u00eb gjitha ato autoritetete publike q\u00eb kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb ndikojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrshpejtim mund\u00ebsish sa m\u00eb t\u00eb madh, t\u00eb procesit t\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb gjendjes s\u00eb ekspedit\u00ebs s\u00eb par\u00eb arkeologjike n\u00eb Shas, q\u00eb ruhet n\u00eb Muzeun Etnografik t\u00eb Ulqinit, p\u00ebr botimin e rezultateve t\u00eb k\u00ebsaj ekspedite q\u00eb edhe sot e k\u00ebsaj dite jan\u00eb t\u00eb pashpallura, mund\u00ebsisht nj\u00eb botim dy gjuh\u00ebsh, ndoshta edhe tri gjuh\u00ebsh, sepse, si\u00e7 u theksua, ka ardhur koha q\u00eb rezultatet e k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave tzu shpallen edhe mjediseve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb cilat mund t\u00eb ngjallin nj\u00eb interes tjet\u00ebr p\u00ebr kultur\u00eb.
\nU propozua q\u00eb t\u00eb nxitet bashk\u00ebpunimi institucional n\u00eb shkall\u00eb rajonale midis akademive dhe universiteteve si dhe institucioneve t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb kan\u00eb interes n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. U tha se ky bashk\u00ebpunim duhet t\u00eb jet\u00eb jo vet\u00ebm dypal\u00ebsh, por mund\u00ebsisht t\u00eb formulohet n\u00eb trajt\u00ebn e propozimeve p\u00ebr programin e quajtur “Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs s\u00eb humbur” q\u00eb mb\u00ebshtetet finaciarisht nga UNESCO-ja .
\nPo ashtu u propozua q\u00eb konferenca t\u00eb tilla p\u00ebr kulutr\u00ebn urbane t\u00eb Shasit t\u00eb organizohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb periodike dhe t\u00eb kthehen n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb tradite, kurse faktet e k\u00ebsaj konference t\u00eb botohen dhe tzi n\u00ebnshtrohen nj\u00eb diskutimi shkencor. U konstatua q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm hapi i par\u00eb, por mjaft i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, q\u00eb inkurajon mendimin dhe shpres\u00ebn q\u00eb dija p\u00ebr Shasin mund t\u00eb vihet mbi baza shkencore.
\nVeprimtaria shkencore u parapri me nj\u00eb vizit\u00eb shekncore turistike n\u00eb Shas q\u00eb iu dha mund\u00ebsi studiusve q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e tyre t\u00eb prekin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb vet\u00eb qytetin dhe realitetin dhe mbijetojat e k\u00ebtij qyteti.
\nGjek\u00eb Gjonaj
\nKOHA JAVORE<\/strong><\/p>\n\n\t\t