{"id":19244,"date":"2009-04-27T10:44:14","date_gmt":"2009-04-27T08:44:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/?p=19244"},"modified":"2009-04-28T18:22:31","modified_gmt":"2009-04-28T16:22:31","slug":"traktatet-e-bashkimit-evropian-dhe-e-drejta-komunitare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/2009\/04\/27\/traktatet-e-bashkimit-evropian-dhe-e-drejta-komunitare\/","title":{"rendered":"Traktatet e Bashkimit Evropian dhe e drejta komunitare"},"content":{"rendered":"

\"evropa-per-te-gjithe-_horizonti-i-ri_ulqin\"<\/a><\/p>\n

Bashkimi europian \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem juridik origjinal i cili mb\u00ebshtetet n\u00eb traktate t\u00eb ratifikuara nga vendet an\u00ebtare. K\u00ebto traktate p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb themelin e s\u00eb drejt\u00ebs komunitare dhe q\u00ebndrojn\u00eb mbi legjislacionet komb\u00ebtare. T\u00eb gjitha dispozitat ligjore q\u00eb miratohen nga institucionet komunitare, duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me k\u00ebto traktate t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrshkohen nga disa parime themelore (si, liria, demokracia, respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe i lirive themelore si dhe shteti i s\u00eb drejt\u00ebs) dhe p\u00ebrcaktojn\u00eb kompetencat q\u00eb vendet an\u00ebtare i delegojn\u00eb Bashkimit Europian.<\/span><\/p>\n

Traktati i Parisit<\/span><\/strong>
\nGjasht\u00eb shtete evropiane \u2013 Gjermania Per\u00ebndimore, Franca, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu n\u00ebnshkruan m\u00eb 18 prill 1951 Traktatin e Parisit me t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb themeluar Bashk\u00ebsia Evropiane e Qymyrit dhe \u00c7elikut (ECSC). Pra, ministri francez i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Robert Shuman dhe ekonomisti i njohur francez Zhan Mone, q\u00eb n\u00eb vitin 1950 sjellin t\u00eb ashtuquajturin Planin e Shumanit p\u00ebr themelimin e ECSC-s\u00eb, gjegj\u00ebsisht t\u00eb vendosjes s\u00eb t\u00ebr\u00eb prodhimtaris\u00eb t\u00eb qymyrit dhe \u00e7elikut t\u00eb Franc\u00ebs dhe Gjermanis\u00eb n\u00ebn udh\u00ebheqjen e p\u00ebrbashk\u00ebt, kurse organizata ka qen\u00eb e hapur edhe p\u00ebr shtetet e tjera evropiane. Motivi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebpunim francezo-gjerman nuk ishte vet\u00ebm ekonomik, por edhe politik. Qymyri dhe \u00e7eliku kan\u00eb qen\u00eb deg\u00ebt vendimtare t\u00eb industris\u00eb s\u00eb luft\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb e till\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase ka mundur t`i parandaloj\u00eb konfliktet e ardhshme.<\/span><\/p>\n

Traktati i Rom\u00ebs<\/span><\/strong>
\nHapi tjet\u00ebr drejt formimit t\u00eb BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb 25 mars 1957. Gjasht\u00eb shtete n\u00eb Rom\u00eb n\u00ebnshkruajn\u00eb t\u00eb ashtuquajturin Traktati i Rom\u00ebs p\u00ebr formimin e Bashk\u00ebsis\u00eb Ekonomike Evropiane (BEE). N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfunduar kontrata p\u00ebr themelimin e Bashk\u00ebsis\u00eb p\u00ebr Energjin\u00eb B\u00ebrthamore-EURO\u00adATOM.
\nMe k\u00ebt\u00eb Kontrat\u00eb shtetet an\u00ebtare kan\u00eb filluar t`i zhdukin barrierat dhe t\u00eb formojn\u00eb t\u00eb ashtuquajturin treg t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/span><\/p>\n

Traktati i Mastrihtit<\/span><\/strong>
\nMe Traktatin e Mastrihtit (n\u00ebnshkruar n\u00eb vitin 1992 dhe ratifikuar n\u00eb vitin 1993) \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb revidimi m\u00eb radikal deri at\u00ebher\u00eb i BEE\u2013s\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb traktat jan\u00eb vendosur q\u00ebllimet ekonomike dhe monetare t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb, valuta e p\u00ebrbashk\u00ebt, politika e p\u00ebrbashk\u00ebt e jashtme dhe e siguris\u00eb, politika e p\u00ebrbashk\u00ebt e mbrojtjes, futja e n\u00ebnshtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Bashk\u00ebsis\u00eb, bashk\u00ebpunimi i ngusht\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn e Gjyq\u00ebsis\u00eb dhe Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme.<\/span><\/p>\n

Traktati i Amsterdamit<\/span><\/strong>
\nTraktatin e Amsterdamit e kan\u00eb n\u00ebnshkruar ministrat e pun\u00ebve t\u00eb jashtme t\u00eb shteteve an\u00ebtare n\u00eb tetor t\u00eb vitit 1997, kurse ka hyr\u00eb n\u00eb fuqi n\u00eb vitin 1999. Juridikisht, Traktati i Amsterdamit p\u00ebrmban disa shtojca n\u00eb Kontrat\u00ebn mbi Bashkimin Evropian dhe si e till\u00eb nuk z\u00ebvend\u00ebson traktatet e tjera, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb hyn n\u00eb aktet juridike t\u00eb Bashk\u00ebsis\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb e fundit n\u00eb radh\u00ebn e traktateve mbi Bashkimin Evropian.
\n
\nTraktati i Shengenit<\/span><\/strong><\/strong>
\nMe Traktatin e n\u00ebnshkruar n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1985 n\u00eb Shengen (Schengen), RF e Gjermanis\u00eb, Belgjika, Franca, Luksemburgu dhe Holanda jan\u00eb marr\u00eb vesh p\u00ebr heqjen graduale t\u00eb pikave t\u00eb brendshme, t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb kontrollit kufitar dhe futjen e liris\u00eb s\u00eb l\u00ebvizjes p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb personat fizik\u00eb \u2013 shtetasit e shteteve n\u00ebnshkruese t\u00eb Traktatit, shteteve t\u00eb tjera an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb ose t\u00eb shteteve t\u00eb tjera. Traktati i Shengenit dhe konventa, s\u00eb bashku me deklarat\u00ebn dhe vendimet e marrura nga ana e K\u00ebshillit ekzekutiv t\u00eb Shengenit, e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb t\u00eb ashtuquajturin \u201d acquis \u201d t\u00eb Shengenit i cili ka hyr\u00eb n\u00eb tekstin e Traktatit (1997), meqen\u00ebse ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tregut t\u00eb brendsh\u00ebm \u2013 qarkullimin e lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve.
\n
\nTraktati i Nic\u00ebs<\/span><\/strong><\/strong>
\nKy traktat \u00ebsht\u00eb harmonizuar n\u00eb fund t\u00eb vitit 2000 dhe me t\u00eb jan\u00eb parapar\u00eb reforma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme institucionale t\u00eb BE-s\u00eb, para s\u00eb gjithash mekanizmat q\u00eb do t\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb zgjerimin, rindarjen e votave n\u00eb K\u00ebshillin Evropian, heqjen e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb vetos lidhur me disa \u00e7\u00ebshtje (politika e imigrimit nga viti 2004, fondet strukturale nga viti 2007) dhe mekanizmi i bashk\u00ebpunimit t\u00eb sforcuar.
\n
\nKushtetuta e Evrop\u00ebs\"evropa-per-te-gjithe-_horizonti-i-ri_ulqin1\"<\/a><\/span><\/strong><\/strong>
\nKushtetuta e Bashkimit Evropian \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kontrat\u00eb e re evropiane, t\u00eb cil\u00ebn K\u00ebshilli Evropian e ka miratuar n\u00eb Bruksel m\u00eb 17-18 qershor 2004. Kushtetuta paraqet hapin p\u00ebrfundimtar n\u00eb procesin e gjat\u00eb t\u00eb integrimeve. Kushtetuta p\u00ebr Evrop\u00eb paraqet nj\u00eb tekst t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, i cili p\u00ebrmban kat\u00ebr t\u00ebr\u00ebsi:
\n<\/span><\/p>\n