{"id":58869,"date":"2012-04-01T20:32:51","date_gmt":"2012-04-01T19:32:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/?p=58869"},"modified":"2012-04-02T09:33:02","modified_gmt":"2012-04-02T08:33:02","slug":"masakra-e-tivarit-butkavetem-e-verteta-mund-ti-sheroje-plaget","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/2012\/04\/01\/masakra-e-tivarit-butkavetem-e-verteta-mund-ti-sheroje-plaget\/","title":{"rendered":"Masakra e Tivarit: Butka,vet\u00ebm e v\u00ebrteta mund t\u2019i sh\u00ebroj\u00eb plag\u00ebt – Video"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Dje, n\u00eb mbr\u00ebmjen e s\u00eb shtun\u00ebs, n\u00eb ambientet e Qendr\u00ebs p\u00ebr kultur\u00eb n\u00eb Ulqin n\u00eb organizimin e shoqat\u00ebs ”ORA” dhe Qendr\u00ebs p\u00ebr Kultur\u00eb t\u00eb Ulqinit, historiani Uran Butka promovoi librin e tij \u201cMasakra e Tivarit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e shtetit shqiptar\u201d.<\/p>\n

T\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrurim ishin nj\u00eb num\u00ebr i madh\u00eb njerizish si dhe figura t\u00eb njohura intelektuale. Promovimi u zhvillua mes personazheve t\u00eb njohur t\u00eb kultures dhe artit,spektaklit dhe politik\u00ebs.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Rreth librit fol\u00ebn\u00a0 Agron Tufa,Dr. Nail Draga, Doktori i njohur nga Ulqini, Ahmet Maraj,kurse moderatori I k\u00ebtij\u00eb promovimi z. Ismet Kallaba foli p\u00ebr autorin e librit,nd\u00ebrsa \u00a0nx\u00ebn\u00ebsja Flutur Mustafa recitoi poezin\u00eb \u201cMasakra e Tivarit\u201d.
\nLibri i historianit Uran Butka, \u201cMasakra e Tivarit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e shtetit shqiptar\u201d sjell nj\u00eb material t\u00eb bollsh\u00ebm arkivor. Jan\u00eb kabllograme t\u00eb d\u00ebrguara nga krer\u00ebt m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shtetit apo d\u00ebshmi t\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebve okular\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt nd\u00ebrtojn\u00eb paz\u00ebllin e shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb vite. Por p\u00ebrve\u00e7 fakteve historike, nuk mungon edhe analiza e fakteve. P\u00ebr gjith\u00eb t\u00eb pranishmit n\u00eb promovimin e t\u00eb premtes ky lib\u00ebr, i realizuar me shum\u00eb profesionaliz\u00ebm, hedh drit\u00eb mbi nj\u00eb nga ngjarjet m\u00eb t\u00eb sh\u00ebmtuara t\u00eb ndodhura gjat\u00eb Luft\u00ebs Nacional\u00e7lirimtare.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Libri \u201cMasakra e Tivarit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e shtetit shqiptar\u201d i historianit Uran Butka, p\u00ebrpiqet t\u00eb zbardh\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e asaj q\u00eb ndodhi n\u00eb vitin1945, ku rreth 2 947- 3 447 shqiptar\u00eb u vran\u00eb t\u00eb mbytur, t\u00eb helmuar e t\u00eb zhdukur n\u00eb tragjedin\u00eb e Tivarit. <\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Intervist\u00eb<\/strong><\/p>\n

Zoti Butka, cili ka qen\u00eb motivi q\u00eb ju shtyu t\u00eb shkruani librin \u201cMasakra e Tivarit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e shtetit shqiptar\u201d?<\/strong><\/p>\n

T\u00eb them t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn p\u00ebr k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr, nga m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhat\u00eb n\u00eb Ballkan, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb heshtur q\u00ebllimisht afro 70 vjet, p\u00ebr t\u00eb fshehur gjurm\u00ebt e krimit.<\/p>\n

Pse pik\u00ebrisht tani? A mos jeni ndikuar nga politika?<\/strong><\/p>\n

Aspak. N\u00eb k\u00ebt\u00eb studim por edhe n\u00eb punimet e tjera me karakter historik, jam mb\u00ebshtetur t\u00ebr\u00ebsisht mbi dokumentet, duke b\u00ebr\u00eb nj\u00eb interpretim shkencor, t\u00eb paansh\u00ebm dhe t\u00eb pandikuar nga politika. P\u00ebrndryshe do t\u00eb ishte nj\u00eb d\u00ebshtim. Edhe personalisht, sikurse dihet,\u00a0 jam larguar me koh\u00eb nga politika.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Sa koh\u00eb ju \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb mblidhni dokumentet, ta hulumtoni ngjarjen dhe ta shkruani k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr studimor?<\/strong><\/p>\n

Qysh n\u00eb vitin 1995 shkrova sprov\u00ebn e par\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr dhe e botova tek libri \u201cRingjallje\u201d, por studimi nuk ishte i plot\u00eb dhe i dokumentuar sa duhet. M\u2019u desh\u00ebn 16 vjet k\u00ebrkimesh q\u00eb t\u00eb arrija tek ky botim i plot\u00eb, gjithsesi joshterues.<\/p>\n

Libri juaj \u00ebsht\u00eb bazuar mbi nj\u00eb mori dokumentesh, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e papublikuar m\u00eb par\u00eb dhe e klasifikuar \u201ctep\u00ebr sekret\u201d. Si ia dol\u00ebt?<\/strong><\/p>\n

Botimi \u201cMasakra e Tivarit dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia e shtetit shqiptar\u201d \u00ebsht\u00eb bazuar n\u00eb dokumente t\u00eb nxjerra nga arkivat e ish-Jugosllavis\u00eb (Arkivi historik i Beogradit), nga arkivi shtet\u00ebror i Maqedonis\u00eb, nga arkivi i Kosov\u00ebs dhe nga arkivat e Shqip\u00ebris\u00eb, kryesisht nga Arkivi Qendror dhe ai i Ministris\u00eb s\u00eb Brendshme. Natyrisht, t\u00eb gjitha dokumentet e hulumtuara mbanin sh\u00ebnimin \u201ctep\u00ebr sekret\u201d, por q\u00eb tashm\u00eb thuajse jan\u00eb deklasifikuar. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre dokumenteve jan\u00eb p\u00ebrdorur, pasi jan\u00eb krahasuar dhe konfirmuar p\u00ebr v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e tyre, edhe d\u00ebshmit\u00eb e t\u00eb mbijetuarve t\u00eb masakr\u00ebs, si d\u00ebshmit\u00eb trondit\u00ebse t\u00eb Azem Hajdinit, Bajram Gol\u00ebs e t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb jan\u00eb publikuar me kuraj\u00eb qytetare e njer\u00ebzore qysh n\u00eb regjimin politik t\u00eb ish-Jugosllavis\u00eb. Gjithashtu, jan\u00eb vjel\u00eb edhe d\u00ebshmit\u00eb e dhjet\u00ebra t\u00eb mbijetuarve shqiptar\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, Mal t\u00eb Zi, Maqedoni dhe Shqip\u00ebri .<\/p>\n

A mund t\u00eb na thoni di\u00e7ka p\u00ebr masakr\u00ebn q\u00eb ndodhi n\u00eb Tivar?<\/strong><\/p>\n

Po. Masakra m\u00eb e madhe ndodhi n\u00eb\u00a0 mesdit\u00ebn e dat\u00ebs 31 marsit\u00a0 1945\u00a0 n\u00eb qytetin e vog\u00ebl t\u00eb Tivarit, ku ishte ngritur\u00a0 kurthi, sipas nj\u00eb plani t\u00eb parap\u00ebrgatitur\u00a0 p\u00ebr asgj\u00ebsimin e gjith\u00eb rekrut\u00ebve shqiptar\u00eb. Masakr\u00ebn ishte ngarkuar ta\u00a0 kryente Brigada X malazeze, pik\u00ebrisht n\u00eb Tivar, qytet shqiptar, q\u00eb p\u00ebrfshihej n\u00eb Malin e Zi. Kasaphana\u00a0 nisi n\u00eb hyrje t\u00eb Tivarit t\u00eb Ri, mandej arriti pikun e saj\u00a0 n\u00eb oborrin dhe n\u00eb mjediset e nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb Monopolit t\u00eb Duhanit. Sipas p\u00ebrllogaritjeve rezulton se vet\u00ebm n\u00eb Tivar u vran\u00eb 1560 shqiptar\u00eb nga kolona e dyt\u00eb.\u00a0 Edhe nga\u00a0 Kolonat e tjera\u00a0 t\u00eb marsit dhe t\u00eb prillit 1945, me\u00a0 rekrut\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb mobilizuar n\u00eb Kosov\u00eb dhe viset shqiptare t\u00eb\u00a0 Gostivarit, Tetov\u00ebs, Kumanov\u00ebs, K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs\u00a0 dhe Shkupit, gjat\u00eb marshimit n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri, t\u00eb nj\u00ebjtin fat pat\u00ebn. Por, as Shtabi i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Ushtris\u00eb N\u00c7SH, as qeveria, as ministria e Jashtme e Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb krye t\u00eb t\u00eb cilave ishte Enver Hoxha, nuk reaguan as p\u00ebr vrasjen e dhjet\u00ebra shqiptar\u00ebve n\u00eb bregun e lumit Buna, as p\u00ebr masakrimin e qindra shqiptar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Tivar, por hesht\u00ebn si bashk\u00ebfajtor\u00eb n\u00eb krim, ndon\u00ebse sipas raportimeve t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme, vrasjet ishin b\u00ebr\u00eb \u201cpa asnj\u00eb shkak, kan\u00eb b\u00ebr\u00eb buj\u00eb dhe p\u00ebrshtypje shum\u00eb t\u00eb keqe e d\u00ebmprur\u00ebse\u201d.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Sa ishte numri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i viktimave t\u00eb masakr\u00ebs?<\/strong><\/p>\n

Totali i shqiptar\u00ebve t\u00eb asgj\u00ebsuar nga t\u00eb gjasht\u00eb kolonat me rekrut\u00eb shqiptar\u00eb prej 13.050 vetash,\u00a0 gjat\u00eb muajit mars dhe prill 1945, kryesisht sipas burimeve ushtarake jugosllave, rezulton, s\u00eb paku, n\u00eb 2 543 vet\u00eb. Si\u00e7 e kemi theksuar edhe m\u00eb lart, t\u00eb dh\u00ebnat\u00a0 q\u00eb vijn\u00eb nga burimet e paplota ushtarake jugosllave, duhen marr\u00eb me rezerv\u00eb, sepse p\u00ebrmasat e v\u00ebrteta t\u00eb krimit jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.\u00a0 Po t\u00eb hulumtosh parashtresat, botimet dhe d\u00ebshmit\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr t\u00eb Azem Hajdinit, Bajram Gol\u00ebs, Nazif Selimit, Xhaferr Vokshit, si edhe t\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebve q\u00eb mbet\u00ebn gjall\u00eb dhe i publikuan d\u00ebshmit\u00eb e tyre, rezulton q\u00eb numri i viktimave gjat\u00eb marshimit dhe n\u00eb ploj\u00ebn e Tivarit, t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i madh. P\u00ebrfundimisht, sipas burimeve\u00a0 jugosllave dhe shqiptare \u00a0rezulton shuma prej\u00a0 gjithsej\u00a0 2 947 \u2013 3 447 <\/strong>shqiptar\u00ebsh t\u00eb vrar\u00eb, t\u00eb mbytur, t\u00eb helmuar e t\u00eb zhdukur n\u00eb tragjedin\u00eb e Tivarit. K\u00ebto shifra nuk jan\u00eb p\u00ebrfundimtare.<\/p>\n

A mendoni se po t\u00eb ishte zbardhur m\u00eb par\u00eb kjo masak\u00ebr, ndoshta edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit do t\u00eb ishin nd\u00ebshkuar?<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr shkaktar\u00ebt e k\u00ebsaj masakre me p\u00ebrmasa ballkanike, deri m\u00eb tani nuk \u00ebsht\u00eb nxjerr\u00eb ndonj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi, apo nd\u00ebshkim, si n\u00eb ish-Jugosllavi ashtu edhe n\u00eb Shqip\u00ebri. P\u00ebrkundrazi, shkaktar\u00ebt jan\u00eb shp\u00ebrblyet me ndere dhe poste t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Bie fjala, ekzekutori Vladimir Rolovi\u00e7, u\u00a0 em\u00ebrua ambasador i Jugosllavis\u00eb n\u00eb Kroaci, nd\u00ebrsa komandanti i Brigad\u00ebs X malazeze Markovi\u00e7, q\u00eb i masakroi shqiptar\u00ebt n\u00eb Tivar, u em\u00ebrua kryetar i nj\u00eb rajoni n\u00eb Mal t\u00eb Zi. \u00a0N\u00eb Shqip\u00ebri, Enver Hoxha,ve\u00e7 t\u00eb tjerash, edhe Hero i popullit shqiptar dhe hero i popujve t\u00eb Jugosllavis\u00eb, ish-ministri i Brendsh\u00ebm, Haxhi Lleshi q\u00eb bashk\u00ebpunoi me jugosllav\u00ebt p\u00ebr vrasjen e shqiptar\u00ebve n\u00eb territorin e Shqip\u00ebris\u00eb, u b\u00eb president dhe Hero i Popullit, po ashtu edhe Shefqet Pe\u00e7i, Hero i Popullit, Ramiz Alia, president dhe Hero i Popullit etj., dekorata q\u00eb i mbajn\u00eb ligj\u00ebrisht edhe sot!
\n\"\"<\/a><\/p>\n

A \u00ebsht\u00eb ky lib\u00ebr nj\u00ebher\u00ebsh edhe nj\u00eb mesazh p\u00ebr shqiptar\u00ebt dhe popujt e Ballkanit? <\/strong><\/p>\n

Po. E v\u00ebrteta dhe vet\u00ebm e v\u00ebrteta\u00a0 mund t\u2019i sh\u00ebroj\u00eb plag\u00ebt q\u00eb ende rrjedhin. Nj\u00eb popull nuk mund t\u00eb jet\u00eb plot\u00ebsisht i lir\u00eb, n\u00ebse nuk e njeh historin\u00eb e tij, nuk mund t\u00eb jet\u00eb i kulturuar n\u00ebse nuk distancohet nga \u00e7do lloj krimi e dhune, nuk mund t\u00eb jet\u00eb i qet\u00eb e t\u00eb p\u00ebrparoj\u00eb n\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb paqe me veten dhe me t\u00eb tjer\u00ebt. Krimi, n\u00eb \u00e7do koh\u00eb, duhet evidentuar e nd\u00ebshkuar, p\u00ebrndryshe t\u00eb nd\u00ebshkon s\u00ebrish, si\u00e7 ka ndodhur n\u00eb historin\u00eb e Ballkanit. Ve\u00e7an\u00ebrisht, krimet me p\u00ebrmasa, implikime dhe pasoja nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si\u00e7 ishte edhe Masakra e Tivarit, duhen ndri\u00e7uar e gjykuar drejt\u00ebsisht dhe\u00a0 d\u00ebnuar, t\u00eb pakt\u00ebn, moralisht, q\u00eb t\u00eb mos mbeten\u00a0 si\u00a0 njoll\u00eb e pashlyer, si\u00a0 plag\u00eb e hapur dhe si\u00a0 urrejtje vepruese, e ngulur thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e popujve, por t\u00eb kthehet n\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim, n\u00eb nj\u00eb \u00e7lirim, n\u00eb nj\u00eb arsye m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb mir\u00ebkuptim e bashk\u00ebpunim n\u00eb rrug\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt drejt paqes dhe integrimit europian.<\/p>\n

Foto nga Fadil Kovaci Facebook<\/strong><\/a>
\n\n\t\t