{"id":84903,"date":"2014-09-04T07:09:42","date_gmt":"2014-09-04T06:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/?p=84903"},"modified":"2014-09-05T06:32:35","modified_gmt":"2014-09-05T05:32:35","slug":"dom-simon-filipaj-shqiptare-flisni-shqip-zotin-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/2014\/09\/04\/dom-simon-filipaj-shqiptare-flisni-shqip-zotin-foto\/","title":{"rendered":"DOM SIMON FILIPAJ: \u201cSHQIPTAR\u00cb: FLISNI SHQIP ME ZOTIN\u201d + FOTO"},"content":{"rendered":"

Nga Frank Shkreli<\/p>\n

15-vjet\u00eb m\u00eb par\u00eb nd\u00ebrroi jet\u00eb Dom Simon Filipaj, p\u00ebkthyesit t\u00eb Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe nj\u00ebri prej vigan\u00ebve t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare. Me 2 shtator 2014, n\u00eb Kish\u00ebn Sh\u00ebngjergj, t\u00eb fshatit me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr n\u00eb rrethin e Ulqinit, u sh\u00ebnua ky 15-vjetor i ndarjes s\u00eb tij nga kjo jet\u00eb me zbulimin e p\u00ebrmendores kushtuar k\u00ebtij vigani t\u00eb madh t\u00eb Kish\u00ebs Katolike dhe t\u00eb letrave shqipe. Sipas nj\u00eb raporti nga korrespondenti i Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs n\u00eb Ulqin, Ali Salaj, n\u00eb mesh\u00ebn p\u00ebkujtimore dhe n\u00eb ceremonin\u00eb e zbulimit t\u00eb p\u00ebrmendores, mor\u00ebn pjes\u00eb autoritete fetare dhe veprimtar\u00eb t\u00eb artit e t\u00eb kultur\u00ebs nga t\u00eb gjitha trevat shqiptare n\u00eb Ballkan. Nd\u00ebrtimi i shtatores s\u00eb Dom Simon Filipaj u financua nga fondacioni i shqiptar\u00ebve t\u00eb atyre trevave, por me banim n\u00eb New York — me an\u00ebtar\u00eb t\u00eb fes\u00eb katolike dhe myslimane \u2013 i cili mban em\u00ebrin e tij dhe q\u00eb quhet, \u201cFondacioni Dom Simon Filipaj\u201d. Ky fondacion \u00ebsht\u00eb i njohur n\u00eb diaspor\u00eb dhe ato an\u00eb, p\u00ebr ndihm\u00ebn humanitare q\u00eb ka d\u00ebrguar, sidomos p\u00ebr ndihm\u00ebn sh\u00ebndetsore, arsimore dhe humanitare p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt pa dallim t\u00eb an\u00ebs s\u00eb Ulqinit.<\/p>\n

 <\/p>\n

Andaj nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr tu habitur q\u00eb ky fondacion kishte nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb iniciativ\u00eb t\u00eb till\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb monumenti kushtuar k\u00ebtij burri t\u00eb madh t\u00eb bot\u00ebs shqiptare, duke p\u00ebrjet\u00ebsuar kujtimin dhe kontributin tep\u00ebr t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm t\u00eb tij n\u00eb l\u00ebmin e gjuh\u00ebs shqipe — t\u00eb k\u00ebsaj gjuhe q\u00eb konsiderohet si nd\u00ebr tri m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebrat n\u00eb bot\u00eb, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit n\u00eb gazet\u00ebn amerikane Nju Jork Tajms \u2013 dhe p\u00ebr kontributin e dom Simonit n\u00eb historin\u00eb dhe kultur\u00ebn mij\u00ebra vje\u00e7are t\u00eb kombit shqiptar. P\u00ebrmendorja e punuar nga skulptori shqiptar Kreshnik Gjika \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb oborrin e Kish\u00ebs Sh\u00ebn Gjergj, aty ku Dom Simon Filipaj kishte sh\u00ebrbyer p\u00ebr 30-vjet\u00eb si famullitar dhe ku kishte punuar me vite n\u00eb p\u00ebrkthimin e Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Un\u00eb kam nderin t\u00eb rr\u00ebfej p\u00ebr lexuesin se ashtu si shum\u00eb bashkohas t\u00eb mi nga ana e Ulqinit, Kisha e Sh\u00ebn Gjergjit ishte kisha ku jam pag\u00ebzuar dhe ku n\u00eb mosh\u00eb tep\u00ebr t\u00eb re, kam marr\u00eb njohurit\u00eb e para fetare dhe atdhetare, para se t\u00eb nisesha p\u00ebr n\u00eb gjimnazin klasik n\u00eb Kroaci, me rekomandimin, me ndihm\u00ebn dhe me mb\u00ebshtetjen e fort\u00eb t\u00eb famullitarit tim, Dom Simon Filipaj.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"DOM<\/a><\/p>\n

Me rastin e inaugurimit t\u00eb shtatores s\u00eb Dom Simon Flipiaj, famullitari i tanish\u00ebm i kish\u00ebs Sh\u00ebn Gjergj, Dom Gabriel Grabanica i tha Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs se me zbulimin e shtatores s\u00eb Dom Simon Filipaj, Sh\u00ebn Gjergjit po i k\u00ebthehet z\u00ebri dhe po i k\u00ebthehet g\u00ebzimi, dhe shtoi se ky manifestim q\u00eb u ndihmua nga shqiptar\u00ebt e Amerik\u00ebs, sipas tij, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fest\u00eb jo vet\u00ebm shqiptar\u00ebt n\u00eb Mal t\u00eb Zi, por edhe p\u00ebr Shqiptar\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb Maqedoni dhe n\u00eb diaspor\u00eb. Nd\u00ebrsa, p\u00ebrfaqsuesi i Fondacionit, \u201cDom Simon Filipaj\u201d me q\u00ebnd\u00ebr t\u00eb Nju Jork, Tom\u00eb Ded\u00eb Shkreli, q\u00eb kishte shkuar atje p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, tha me k\u00ebt\u00eb rast se ishte fondacioni ai q\u00eb mori iniciativ\u00ebn p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb p\u00ebrmendorjeje t\u00eb Dom Simonit, por kontribuesit p\u00ebr financimin e k\u00ebtij projekti jan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e diaspor\u00ebs s\u00eb Nju Jorkut pa dallim. Tom\u00eb Ded\u00eb Shkreli, i cili s\u00eb bashku me Arkipeshkvin e Tivarit Zef Gashi, zbuloi p\u00ebrm\u00ebndoren, i tha Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs se Dom Simon Filipaj, me vepr\u00ebn e tij, u ka l\u00ebn\u00eb amanet t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb \u201ct\u00eb luten dhe t\u00eb flasin shqip me Zotin\u201d. Nd\u00ebrsa Dom Nik\u00eb Gjini, nj\u00eb pasardh\u00ebs i Dom Simonit Filipaj n\u00eb at\u00eb famulli, e cil\u00ebsoi p\u00ebrkthimin e Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe nga Dom Simoni, si nj\u00eb dhurat\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve p\u00ebr kultur\u00ebn bot\u00ebrore.<\/p>\n

 <\/p>\n

Merita e p\u00ebrkthimit dhe e botimit t\u00eb Bibl\u00ebs (Bes\u00ebliddhjes s\u00eb Re) nga Dom Simon Filipaj \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar jo vet\u00ebm nga autoritetet kishtare, por edhe nga studjues, letrar\u00eb dhe historian\u00eb. Dom Simon Filipaj e nd\u00ebrmori k\u00ebt\u00eb iniciativ\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 30-vjet\u00eb m\u00eb par\u00eb, n\u00eb kulmin e luft\u00ebs s\u00eb ftoht\u00eb, kur p\u00ebrpjekjet e sanksionuara nga regjimet komuniste t\u00eb koh\u00ebs, si n\u00eb ish Jugosllavin\u00eb komuniste, ashtu edhe n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb enveriste kishin arritur kulmin p\u00ebr t\u00eb shtr\u00ebmb\u00ebruar dhe p\u00ebr t\u00eb zhdukur nga faqja e dheut historin\u00eb fetare, letrare dhe politike t\u00eb kombit shqiptar. Ishte nj\u00eb periudh\u00eb fatzez\u00eb padrejt\u00ebsish\u00eb dhe mohimesh t\u00eb kontributit t\u00eb klerit katolik n\u00eb historin\u00eb dhe kultur\u00ebn e kombit shqiptar. Regjimi komunist i Enver Hoxh\u00ebs, fillimisht i nxitur nga urdh\u00ebrat e komunist\u00ebve jugosllav\u00eb, p\u00ebr t\u00eb eliminuar klerin katolik shqiptar, nd\u00ebrmori nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb hatashme p\u00ebr zhdukjen fizikisht dhe moralisht t\u00eb veprave t\u00eb klerit katolik shqiptar, pa t\u00eb cilat as nuk mund t\u00eb merret me mend ruajtja e gjuh\u00ebs dhe e kultur\u00ebs shqiptare. Si t\u00eb tilla, k\u00ebto p\u00ebrpjekje ishin nj\u00eb dhunim dhe cenim i pafalsh\u00ebm i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs historike nd\u00ebr shqiptar\u00ebt. Ndaj, si\u00e7 shkruan edhe Prof. Dr. Ardian Marashi me rastin e Seminarit t\u00eb mbajtur nga Q\u00ebndra e Studimeve Albanologjike n\u00eb Tiran\u00eb, m\u00eb 2011, Dom Simon Filipaj punoi dhe veproi gjat\u00eb nj\u00eb periudhe shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb vuajtjesh, ankthi dhe pasigurie p\u00ebr t\u00eb. \u00a0Prof. Marashi thot\u00eb se gjat\u00eb gjith\u00eb periudh\u00ebs krijuese t\u00eb Dom Simon Filipaj, Shqip\u00ebria gj\u00ebndej e izoluar n\u00ebn diktatur\u00ebn komuniste, nd\u00ebrsa shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs dhe t\u00eb Malit t\u00eb Zi gj\u00ebndeshin p\u00ebrball\u00eb shtypjeve dhe p\u00ebrndjekjeve t\u00eb eg\u00ebra t\u00eb regjimit komunist t\u00eb Beogradit. Por megjith\u00eb k\u00ebto kushte t\u00eb v\u00ebshtira, pohon, Profesor Marashi, Dom Simon Filipaj, ashtu si edhe para-ardh\u00ebsit e tij t\u00eb shquar t\u00eb cil\u00ebt i cil\u00ebson si, \u201cHeronjt\u00eb e Librit\u201d, nuk u p\u00ebrkul, por arriti p\u00ebr here t\u00eb par\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn mija vje\u00ebare t\u00eb kombit shqiptar, ta sjell\u00eb t\u00eb plot\u00eb n\u00eb shqip fjal\u00ebn e mir\u00eb t\u00eb Librit t\u00eb Sh\u00ebnjt\u00eb. (P\u00ebr ata q\u00eb duan t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr Dom Simon Filipaj dhe vepr\u00ebn e tij, dhe p\u00ebr kontributin ndaj kultur\u00ebs dhe let\u00ebrsis\u00eb shqiptare, libri \u2018\u2019Bibla Shqip dhe Filipaj\u2019, (Botuar nga Enti Botues \u2018\u2019Gjergj Fishta\u2019\u2019, Lezh\u00eb) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burim i shk\u00eblqyesh\u00ebm studimesh, nga nj\u00eb num\u00ebr i madh shkenc\u00ebtar\u00ebsh e studjuesish t\u00eb feve t\u00eb ndryshme nga t\u00eb gjtiha trojet shqiptare, gj\u00eb q\u00eb ve n\u00eb dukje edhe ekumenizmin dhe \u2018\u2019shpirtin p\u00ebrbashkues\u2019\u2019 t\u00eb Dom Simonit, nj\u00ebrit prej \u2018\u2019Heronjve t\u00eb Librit\u2019\u2019, nga kontribues dhe studiues t\u00eb njohur nga Shqip\u00ebria, Kosova, Mali i Zi dhe Italia.)<\/p>\n

 <\/p>\n

Dom Simon Filipaj \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nga ata klerik\u00eb q\u00eb fatbardh\u00ebsisht i shp\u00ebtoi k\u00ebsaj kulshedre t\u00eb pa shpirt, t\u00eb pa identitet komb\u00ebtar dhe t\u00eb pa kultur\u00eb \u2013 p\u00ebr t\u2019u radhitur me m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhejt\u00eb klerik\u00eb t\u00eb kombit dhe t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare, p\u00ebrfshir\u00eb Dom Gjon Buzukun, imzot Pjet\u00ebr Budin, imzot Frang Bardhin, imzot Pjet\u00ebr Bogdanin, Konstandin Kristoforidhin, imzot Fan Noli, At Gjergj Fisht\u00ebn, e shum\u00eb e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebrk\u00ebthimi i Bibl\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe nga Dom Simon Filipaj, i pari n\u00eb historin\u00eb 2000-vje\u00e7are, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje e jashtzakonshme megjith\u00ebse me shum\u00eb mund e travaje dhe n\u00ebn rrethana jashtzakonsisht t\u00eb v\u00ebshtira si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb edhe ai vet — p\u00ebr t\u00eb lav\u00ebruar gjuh\u00ebn shqipe dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur si syt\u00eb e ballit gjuh\u00ebn, virtytet dhe traditat autoktone tl kultur\u00ebs dhe t\u00eb identitetit t\u00eb rac\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb mija vje\u00e7are t\u00eb kombit shqiptar. Nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr tu habitur at\u00ebher\u00eb, kur Dom Simon Filipaj, ua kushtonte vepr\u00ebn e tij madh\u00ebshtore, kujtimit t\u00eb p\u00ebrher\u00ebsh\u00ebm t\u00eb Buzukut, t\u00eb Matreng\u00ebs, t\u00eb Budit, t\u00eb Bardhit, t\u00eb Bogdanit dhe t\u00eb mbar\u00eb klerit katolik shqiptar, q\u00eb me dashuri t\u00eb pa tregueshme ia kushtuan — Fjal\u00ebs s\u00eb Hyut dhe ngritjes s\u00eb Kombit — dijen, pend\u00ebn dhe jet\u00ebn<\/p>\n

 <\/p>\n

P\u00ebr tu nderuar dhe p\u00ebr tu ruajtur trash\u00ebgimia e Dom Simon Filipajt, p\u00ebrve\u00e7 monumentit madh\u00ebshtor nd\u00ebrtuar n\u00eb oborrin e famullis\u00eb ku sh\u00ebrbeu p\u00ebr 30-vjet\u00eb dhe ku p\u00ebrk\u00ebtheu vepr\u00ebn e tij kolosale, intelektual\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb dy feve t\u00eb rrethit t\u00eb Ulqinit, kan\u00eb themeluar m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb Shoqat\u00ebn e Intelektual\u00ebve Shqiptar\u00eb, \u201cDom Simon Filipaj\u201d, q\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim ruajtjen e trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb k\u00ebsaj figure t\u00eb shquar t\u00eb Kish\u00ebs dhe kombit shqiptar. Nd\u00ebrsa Fondacioni, \u201cDom Simon Filipaj\u201d n\u00eb Nju Jork e cila inicioi dhe e cila me ndihm\u00ebn e bashkatdhetarve t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Ulqinit, financoi ngritjen e shtatores s\u00eb Dom Simonit n\u00eb Sh\u00ebngjergj, p\u00ebrjet\u00ebsoi kujtimin e tij dhe mban gjall\u00eb kujtes\u00ebn e Dom Simonit me vepra humanitare duke ndihmuar her\u00eb pas here familjet m\u00eb t\u00eb varf\u00ebra atje, por jo vet\u00ebm kaq. \u00cbsht\u00eb pra figura e Dom Simon Filipaj ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb nderuar dhe po nderohet jo vet\u00ebm nga shqiptar\u00ebt n\u00ebn Malin e Zi dhe nga diaspora shqiptare n\u00eb Amerik\u00eb, por edhe nga Kisha Katolike e cila e ka nderuar at\u00eb me tituj t\u00eb ndrysh\u00ebm nderi p\u00ebr kontributin e tij, por Dom Simoni \u00ebsht\u00eb dekoruar edhe me urdh\u00ebrin \u201cNaim Frash\u00ebri\u201d, nga ish-presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Z. Alfred Moisiu.<\/p>\n

 <\/p>\n

E gjith\u00eb kjo veprimtari, tani dhe gjat\u00eb viteve p\u00ebrfshir\u00eb edhe nd\u00ebrtimin e p\u00ebrmendores n\u00eb Sh\u00ebngjergj t\u00eb Ulqinit, p\u00ebrve\u00e7se nderon Dom Simon Filipaj, ajo sipas v\u00ebllait t\u00eb tij Ded\u00eb Ndoc Filipaj, i cili duke fal\u00ebnderuar Q\u00ebndr\u00ebn e Studimeve Albanologjike n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr organizimin e seminarit kushtuar vepr\u00ebs s\u00eb v\u00ebllait t\u00eb tij m\u00eb 2010, \u00ebsht\u00eb shprehur se t\u00eb gjitha kujtime \u00e7ojn\u00eb n\u00eb vend edhe porosin\u00eb e madhe q\u00eb na la Dom Simon Filipaj, ashtuq\u00eb fjala e Zotit t\u00eb vrapoj\u00eb, t\u00eb shtjellohet e t\u00eb sqarohet, t\u00eb lexohet me at\u00eb dashuri me t\u00eb cil\u00ebn u p\u00ebrk\u00ebthye prej tij, gjithmon\u00eb n\u00eb nder dhe bekim t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nga Frank Shkreli<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

——————————————————————————————————-<\/p>\n

P\u00cbR Q\u00cbLLIME HISTORIKE, ISHTE Z\u00cbRI I AMERIK\u00cbS I PARI MEDIUM Q\u00cb NJOFTOJ\u00cb BOT\u00cbN E AT\u00cbHERSHME T\u00cb CENSURUAR SHQIPTARE P\u00cbR BOTIMIN E BIBL\u00cbS T\u00cb DOM SIMON FILIPAJ, M\u00cb SHUM\u00cb SE 30-VJET\u00cb M\u00cb PAR\u00cb. T\u00cb INTERESUARIT MUND T\u00cb NDJEKIN RAPORTIN E VOA-s, TRANSMETUAR BOT\u00cbS SHQIPTARE POTHUAJ 35-VJET\u00cb M\u00cb PAR\u00cb.<\/p>\n

———————————————————————————————————–<\/p>\n

Me 1980, un\u00eb isha i pun\u00ebsuar n\u00eb seksionin shqip t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, dhe nuk m\u00eb kujtohet se si n\u00eb at\u00eb koh\u00eb m\u00eb ra n\u00eb dor\u00eb nj\u00eb kopje e \u2018\u2019Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re\u2019\u2019, t\u00eb posa botuar, por m\u00eb kujtohet mir\u00eb g\u00ebzimi me t\u00eb cilin e priti stafi i vog\u00ebl i at\u00ebher\u00ebsh\u00ebm i seksionit shqip t\u00eb VOA-s, pasi n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, pothuaj as nuk merrnin botime as libra nga trojet shqiptare n\u00eb Ballkan. Pasi me krenari u thash\u00eb koleg\u00ebve se p\u00ebrk\u00ebthyesin e Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re, Dom Simon Filipaj e njihja mir\u00eb, ndon\u00ebse ai kishte qen\u00eb famullitari i im n\u00eb Sh\u00ebn Gjergj t\u00eb Bregut t\u00eb Bun\u00ebs, dhe si seminarist n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, p\u00ebrpiqej t\u00eb m\u00eb inkurajonte dhe t\u00eb m\u00eb frym\u00ebzonte p\u00ebr ndjekjen e studimeve dhe p\u00ebr dashurin\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn, kultur\u00ebn dhe traditat e kombit ton\u00eb. Me t\u00eb marr\u00eb vesh p\u00ebr njohurin\u00eb time me Dom Simon Filipaj, shefi i at\u00ebhersh\u00ebm i seksionit shqip t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, Talat Karagjozi nga Gjirokastra m\u00eb k\u00ebrkoi q\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatisja disa sh\u00ebnime t\u00eb shkurt\u00ebra mbi k\u00ebt\u00eb botim t\u00eb ri p\u00ebr d\u00ebgjuesit e Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, pasi fal\u00eb censur\u00ebs s\u00eb at\u00ebhershme, pothuaj askush, me p\u00ebrjashtim t\u00eb disa qarqeve kishtare, nuk kishte d\u00ebgjuar as lexuar p\u00ebr \u2018\u2019Bes\u00eblidhjen e Re\u2019\u2019 t\u00eb posa botuar n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. \u00a0Un\u00eb, me k\u00ebnaq\u00ebsi iu p\u00ebrgjigja k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb shefit tim dhe Z\u00ebri i Amerik\u00ebs transmetoi lajmin p\u00ebrkthimin dhe botimin shqip t\u00eb Bibl\u00ebs nga Dom Simon Filipaj:<\/p>\n

 <\/p>\n

PARAQITJA: ”Koh\u00ebt e fundit na ra n\u00eb dor\u00eb Bes\u00eblidhja e Re, ose Testamenti i Ri i Bibl\u00ebs, i p\u00ebrk\u00ebthyer shqip nga prifti katolik shqiptar i Arkipeshkvis\u00eb s\u00eb Tivarit, i P\u00ebrndershmi Dom Simon Filipaj, famullitar i Kish\u00ebs Sh\u00ebn Gjergji, n\u00eb Bregun e Bun\u00ebs af\u00ebr Ulqinit. Mbi k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr t\u00eb madhe t\u00eb p\u00ebrk\u00ebthyer shqip, ju sjellim disa sh\u00ebnime t\u00eb p\u00ebrgatitura nga bashkpuntori i Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, Z. Frank Shkreli.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

RAPORTI: K\u00ebshilli i Dyt\u00eb i Vatikanit me nxitjen dhe largpamjen e Pap\u00ebs Gjonit t\u00eb 23-t\u00eb vendosi q\u00eb Dhjata e Re, ose Bes\u00eblidhja e Re t\u00eb p\u00ebrk\u00ebthehet n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebr t\u2019ua b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur dhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb besimtar\u00ebve leximin e Shkrimit t\u00eb Sh\u00ebnjt\u00eb. Menj\u00ebher\u00eb pas K\u00ebshillit t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Vatikanit, n\u00eb fillim t\u00eb 1960-ave, dukej se ishte nj\u00eb gj\u00eb e pamundur q\u00eb porosia dhe d\u00ebshira e Kish\u00ebs t\u00eb zbatohej p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrk\u00ebthyer Dhjat\u00ebn e Re n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. P\u00ebrk\u00ebthimi i Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re n\u00eb gjuh\u00ebn e sotme shqipe nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrk\u00ebthimi i par\u00eb e shpresojm\u00eb as i fundit i t\u00eb P\u00ebrndershmit Dom Simon Filipaj. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj vepre, nd\u00ebr p\u00ebrk\u00ebthimet biblike t\u00eb P\u00ebrndershmit Filipaj p\u00ebrfshihen edhe librat liturgjik\u00eb, nj\u00eb seri lutjesh e leximesh bibliko-liturgjike, Katekizmi i Vog\u00ebl, Bibla e Ilustruar p\u00ebr t\u00eb Rinjt\u00eb dhe Ungjilli i Sh\u00ebn Mateut.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Pa dashur tua ulim vler\u00ebn veprave t\u00eb lart\u00ebp\u00ebrmendura, mund t\u00eb thuhet lirisht se me vepr\u00ebn madh\u00ebshtore q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb me p\u00ebrk\u00ebthimin e Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re n\u00eb gjuh\u00ebn e sot\u00ebme shqipe, Dom Simon Filipaj pasuroi kultur\u00ebn dhe let\u00ebrsin\u00eb e kombit shqip\u00ebtar, gj\u00eb q\u00eb sipas arkipeshkvit t\u00eb Tivarit, Imzot Pjet\u00ebr P\u00ebrkolaj dhe Ipeshkvit t\u00eb Ferizajt, Imzot Nik Pr\u00ebla, vepra e Dom Simonit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tradit\u00eb q\u00eb filloi me Formul\u00ebn e Pag\u00ebzimit dhe e cila , n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb rip\u00ebrtrit\u00eb traditat e larta dhe t\u00eb lashta dymij\u00eb vje\u00e7are, kur trevat shqiptare hyn\u00eb n\u00eb tekstin e Shkrimit t\u00eb Sh\u00ebnjt\u00eb, e ku citohen fjal\u00ebt e Sh\u00ebn Palit apostull, i cili thot\u00eb vet\u00eb se ai predikoi n\u00eb Iliri. Sipas Bibl\u00ebs, Sh\u00ebn Pali ka th\u00ebn\u00eb k\u00ebto: \u2018\u2019Ashtu e kreva plot\u00ebsisht detyr\u00ebn time t\u00eb predikimit t\u00eb lajmit t\u00eb g\u00ebzuesh\u00ebm mbi Krishtin, prej Jeruzalemit e deri n\u00eb Iliri.\u2019\u2019<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

I p\u00ebrndershmi Filipaj e p\u00ebrk\u00ebtheu Bes\u00eblidhjen e Re nga origjinali greqisht e latinisht. Duke marr\u00eb parasysh\u00eb rrethanat q\u00eb edhe vet\u00eb Dom Filipaj i ve n\u00eb dukje n\u00eb parath\u00ebnje, –n\u00ebn t\u00eb cilat ai \u00ebsht\u00eb detyruar t\u00eb punoj\u00eb larg \u00e7do q\u00ebndre konsultimi — k\u00ebjo nd\u00ebrmarrje ka k\u00ebrkuar dhe nevojit\u00eb guxim dhe vullnet t\u00eb fort\u00eb nga ana e Dom Simonit. Bes\u00eblidhja e Re \u00ebsht\u00eb p\u00ebrk\u00ebthyer, si tham\u00eb m\u00eb sip\u00ebr, n\u00eb gjuh\u00ebn e sot\u00ebme shqipe dhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb rregullave drejt\u00ebshkrimore t\u00eb saj\u00eb.<\/em><\/p>\n

Pasi jep arsyet p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb duke th\u00ebn\u00eb se nuk duhet t\u00eb mbetemi fise n\u00eb shekullin e 20-t\u00ebt, ai n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb modeste i k\u00ebrkon falje lexuesit se n\u00ebqoft\u00ebse aty k\u00ebtu, rrjedha e fjalis\u00eb \u00ebsht\u00eb pak\u00ebz e vrazhdt\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb i b\u00ebn thirrje lexuesit q\u00eb Dhjata e Re t\u00eb lexohet me at\u00eb dashuri me t\u00eb cil\u00ebn u p\u00ebrk\u00ebthye.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Nuk ka asnj\u00eb dyshim se me p\u00ebrk\u00ebthimin e Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re, Dom Simon Filipaj zhduk\u00eb nj\u00eb boshll\u00ebk t\u00eb madh n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb dhe n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare. Dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb (k\u00ebjo vep\u00ebr) e b\u00ebn kombin shqiptar t\u00eb rrjeshtohet krenarisht me let\u00ebrsin\u00eb dhe kulturat e popujve t\u00eb tjer\u00eb modern\u00eb.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Libri i Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe ka lart\u00eb nga nj\u00ebmij\u00eb faqe dhe mbulesa e saj \u00ebsht\u00eb ajo e Mesharit t\u00eb Buzukut. N\u00eb fund, lexuesi gjen\u00eb tabel\u00ebn kronologjike me dy shtylla. N\u00eb shtyll\u00ebn e par\u00eb \u00ebsht\u00eb historia e p\u00ebrgjith\u00ebshme e njer\u00ebzimit, kurse n\u00eb shtyll\u00ebn e dyt\u00eb gj\u00ebndet historia biblike e Bes\u00eblidhjes s\u00eb Re q\u00eb filloi nga viti 31 para Krishtit.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Si edhe shumica e botimeve katolike n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb viset e tjera t\u00eb Jugosllavis\u00eb t\u00eb banuara nga shqiptar\u00ebt, edhe Bes\u00eblidhja e Re u botua me 1980, nga revista fetare e kulturore Drita e Ferizajt, me nj\u00eb tirazh prej 10.000 kopjesh.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Kur njeriu merr\u00eb parasysh\u00eb kontributin q\u00eb kleri katolik shqiptar i ka dh\u00ebn\u00eb dhe i jep kombit t\u00eb vet, gjuh\u00ebs shqipe dhe kultur\u00ebs, \u00ebsht\u00eb me vend q\u00eb p\u00ebrk\u00ebthyesi, Dom Simon Filipaj, ua kushton k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr madh\u00ebshtore kujtimit t\u00eb p\u00ebrher\u00ebsh\u00ebm t\u00eb Buzukut, t\u00eb Matreng\u00ebs, t\u00eb Budit, t\u00eb Bardhit, t\u00eb Bogdanit dhe t\u00eb mbar\u00eb klerit katolik shqiptar, q\u00eb me dashuri t\u00eb pa tregueshme ia kushtuan — Fjal\u00ebs s\u00eb Hyut dhe ngritjes s\u00eb Kombit — dijen, pend\u00ebn dhe jet\u00ebn.”<\/em><\/p>\n

ME TEPER FOTO: Mark K Shkreli Facebook<\/a><\/strong><\/p>\n\n\t\t