{"id":98350,"date":"2016-07-13T15:39:04","date_gmt":"2016-07-13T14:39:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/?p=98350"},"modified":"2016-07-13T15:40:56","modified_gmt":"2016-07-13T14:40:56","slug":"u-mbajt-festa-e-kulturave-ne-salzburg-sh-tradita-morri-pjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.visit-ulcinj.com\/blog\/2016\/07\/13\/u-mbajt-festa-e-kulturave-ne-salzburg-sh-tradita-morri-pjes\/","title":{"rendered":"U mbajt \u201eFesta e Kulturave\u201c n\u00eb Salzburg Sh.A. Tradita morri pjes"},"content":{"rendered":"

\"Festa<\/a>U mbajt \u201eFesta e Kulturave\u201c p\u00ebr t\u00eb gjitha kombet e komb\u00ebsit\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Salzburg<\/strong><\/p>\n

Shkruan: Miftar Zagragja<\/strong><\/p>\n

U mbajt \u201eFesta e\u00a0 Kulturave\u201c\u00a0 n\u00eb Sazburg t\u00eb Austris\u00eb ku\u00a0 k\u00ebte aktivitet\u00a0 \u00a0e organizon vet\u00eb shteti i Astris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb tubim kulturor ku marrin pjes\u00eb t\u00eb gjitha kombet dhe komb\u00ebsit\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Austri, mori pjes\u00eb edhe Shoqata Austriako-Shqiptare ,,ALEKSAND\u00cbR MOISIU\u201d nga Salzburgu.<\/p>\n

Ky aktivitet \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i mir\u00eb ku tregohet se si diaspora jon\u00eb shqiptare po organizohet dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb u ofron t\u00eb rinjve tan\u00eb t\u00eb shpalosin vlera nga \u00a0kultura dhe tradita shqiptare.<\/p>\n

Programi \u00a0vijoi me valle e k\u00ebng\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitura enkas p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tubim. Si i till\u00eb ky aktivitet ka karakter kulturor dhe u realizua si rezultat i kontributit\u00a0 t\u00eb artist\u00ebve dhe k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve t\u00eb mir\u00ebnjohur t\u00eb\u00a0 Sh.A. \u201c Tradita Ana e Malit nga Ulqini\u201d<\/p>\n

Me programe t\u00eb pasura kulturore, me pika t\u00eb shumta muzikore dhe valle tradicionale shqiptare \u00a0u ngroh edhe m\u00eb shum\u00eb atmosfera e k\u00ebsaj kremteje, sepse programi i shfaqur\u00a0 paraqiti nj\u00eb thesar t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kulturor.<\/p>\n

Artist\u00ebt pjes\u00ebmarrj\u00ebs \u00a0u duartrokiten nga t\u00eb pranishmit e shumt\u00eb.<\/p>\n

Nga kjo shihet se Shqiptaret nga te gjitha trojet shqiptare po afirmojn\u00eb kultur\u00ebn dhe vlerat e vendit ton\u00eb, kur dihet se nuk \u00ebsht\u00eb aspak e leht\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb organizim i till\u00eb, megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb nj\u00eb organizim t\u00eb till\u00eb po e realizojm\u00eb q\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb takohen t\u00eb rinjt\u00eb e t\u00eb rejat shqiptare, e po ashtu t\u2019i b\u00ebjm\u00eb me dije shtetit t\u00eb Austris\u00eb se shqiptar\u00ebt jan\u00eb integruar plot\u00ebsisht n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb austriake.<\/p>\n

Festa e Kulturave ishte nj\u00eb aktivitetet, n\u00eb t\u00eb cilin u mir\u00ebprit\u00ebn \u00a0pjes\u00ebmarr\u00ebsit dhe kontribuesit nga mbar\u00eb komuniteti shqiptar sie dhe \u00a0ai\u00a0 austriak e ma gjer\u00eb.<\/p>\n

Kryetarja\u00a0 e shoqat\u00ebs\u00a0 Lulavere Islami dhe an\u00ebtar\u00ebt e\u00a0 kryesis\u00eb, Vera Obwegeser,Xhevdet Mehmetaj,Shkelzen Balaj,Vahid Zaga dhe Januz Berisha, vijn\u00eb nga treva t\u00eb ndryshme shqiptare.<\/p>\n

Arsyeja p\u00ebr\u00a0themelimin e shoqates \u00a0ishte bashkimi<\/em>\u00a0i Kombit, dhe\u00a0 Lidhja\u00a0e <\/em>\u00a0Shqiptar\u00ebve n\u00eb Salzburg dhe kudo \u00a0n\u00eb Austri. Shoqata Austriako Shqiptare ,,ALEKSAND\u00cbR MOISIU\u201d n\u00eb Salzburg, \u00ebsht\u00eb regjitsruar me k\u00ebt\u00eb em\u00ebr, sipas ligjit p\u00ebr Shoqata n\u00eb Republik\u00ebn e Austris:\u00d6sterreichisch Albanische Gesellschaft ,, ALEXANDER MOISSI\u201dSalzburg.<\/p>\n

Emri u arsyetua me faktin se M\u00ebrgimtaret q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Austri, n\u00eb shenj\u00eb nderimi dhe respekti<\/em>\u00a0 p\u00ebr t\u00eb madhin Aleksand\u00ebr Moisiun e \u00a0pa vdeksh\u00ebm. <\/em><\/p>\n

Artisti i madh shqiptar, Aleksander Moisiu,u lind m\u00eb( 2 prill 1879\u00a0 dhe vdi\u00e7 m\u00eb 22 mars 1935 ).<\/p>\n

U lind n\u00eb Triesht\u00eb nga prind\u00ebr shqiptar\u00eb m\u00ebrgimtar\u00eb.Kishte\u00a0 n\u00ebn\u00eb\u00a0 Amalia de Rad\u00ebn nga shqiptar\u00ebt\u00a0 arb\u00ebresh\u00eb, t\u00eb shp\u00ebrngulur q\u00eb nga koha pas vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut p\u00ebr n\u00eb Sicili t\u00eb Italis\u00eb. Rrjedh nga nj\u00eb\u00a0 familje e njohur me tradita patriotike e kulturore,<\/p>\n

Babai i Aleksandrit quhej Moisi Moisiu. Gjithashtu nga nj\u00eb familje me tradita patriotike e kulturore, e njohur q\u00eb nga\u00a0 koha e Sk\u00ebnderbeut e deri n\u00eb dit\u00ebt tona, duke i dh\u00ebn\u00eb\u00a0 emra t\u00eb shquar artit, shkenc\u00ebs dhe historis\u00eb. Ishte nga Kavaja af\u00ebr Durr\u00ebsit\u00a0 n\u00eb Shqip\u00ebri. Nga rob\u00ebria osmane\u00a0 pes\u00eb shekullore, prind\u00ebt e Aleksandrit ishin t\u00eb detyruar t\u00eb jetonin\u00a0 n\u00eb vende\u00a0 ndryshme t\u00eb\u00a0 Europ\u00ebs, pra n\u00eb m\u00ebrgim.
\nMoisiu prej nj\u00eb vendi n\u00eb vendin tjet\u00ebr, var\u00ebsisht se ku i k\u00ebrkonte puna e tregtis\u00eb\u00a0 prind\u00ebrit e tet\u00eb femij\u00ebve, ..<\/p>\n

N\u00eb mosh\u00ebn 19 vje\u00e7are shkon n\u00eb Vjen\u00eb, ku me ndihm\u00ebn e\u00a0Jozef Kainc<\/a>iu p\u00ebrkushtua aktrimit. M\u00eb\u00a01898<\/a>\u00a0e nisi karrier\u00ebn e vet si kompars(aktor\u00eb q\u00eb luajn\u00eb rol t\u00eb vog\u00ebl)<\/em>\u00a0n\u00eb Burgtheat\u00ebr. Pastaj vijuan angazhime n\u00eb teat\u00ebr n\u00eb\u00a0Prag\u00eb<\/a>\u00a0dhe\u00a0Berlin<\/a>. N\u00eb Berlin Aleksand\u00ebr Moisiu u pranua n\u00eb seminarin e Max Reinhardt me t\u00eb cilin shkoi n\u00eb turne n\u00eb Petersburg (1911<\/a>). Atje u dallua p\u00ebr rolin e Edipit. Pas k\u00ebtij suksesi ai u angazhua n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs dhe Amerik\u00ebs Veriore.<\/p>\n

Fusha e veprimit t\u00eb Moisiut p\u00ebrmblidhte t\u00eb gjith\u00eb spektrin e literatur\u00ebs evropiane t\u00eb teatrit, duke filluar q\u00eb nga tragjedia antike greke e deri te koha moderne. Shum\u00eb t\u00eb njohura u b\u00ebn\u00eb interpretimet e tij t\u00eb Hamletit, t\u00eb Edipit, t\u00eb Jedermann dhe t\u00eb Fedja n\u00eb vepr\u00ebn e Leon Tolstoit \u201cKufoma e gjall\u00eb\u201d. Ai luajti po ashtu edhe rolet kryesore n\u00eb premierat e pjes\u00ebve teatrale t\u00eb Hauptmann-it (\u201cDer wei\u00dfe Heiland\u201c), t\u00eb Wedekind-it (\u201cFr\u00fchlings Erwachen\u201d) dhe t\u00eb Hofmannsthal-it (\u201cJedermann\u201d).<\/p>\n

N\u00eb vitin\u00a01920<\/a>\u00a0ishte i pari q\u00eb n\u00eb Loj\u00ebrat Festive t\u00eb\u00a0Salzburgut<\/a>\u00a0(Salzburger Festspiele) luajti rolin kryesor n\u00eb \u201cJedermann\u201d.<\/p>\n

Moisiu vler\u00ebsohej shum\u00eb nga publiku i tij p\u00ebr shkak t\u00eb z\u00ebrit t\u00eb tij t\u00eb bukur si dhe p\u00ebr angazhimin e tij emocional. Ai llogaritej sidomos n\u00eb vitet para fillimit t\u00eb\u00a0Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore<\/a>\u00a0si nj\u00eb nga aktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn gjermanofol\u00ebse. N\u00eb periudh\u00ebn mes dy luft\u00ebrave ishte shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb turne. N\u00eb Berlin aktronte n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb vet\u00ebm si mysafir. Stili i tij i aktrimit llogaritej k\u00ebtu si i vjet\u00ebruar dhe nuk mund t\u00eb matej m\u00eb me zhvillimet teatrore si ai i ekspresionizmit, apo teatri politik i Brecht-it apo i Piscator-it.<\/p>\n

Prej vitit\u00a01910<\/a>\u00a0e deri m\u00eb\u00a01935<\/a>\u00a0mori pjes\u00eb n\u00eb 10 produksione t\u00eb filmave, 8 prej tyre ishin filma pa z\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb vitin 1935, pak koh\u00eb para vdekjes s\u00eb tij, Moisiu k\u00ebrkoi shtet\u00ebsin\u00eb e\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb<\/a>\u00a0si dhe at\u00eb t\u00eb\u00a0Italis\u00eb<\/a>. Shqip\u00ebria refuzoi k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkes\u00eb, kurse Italia ia dha shtet\u00ebsin\u00eb Moisiut, kur ai ishte i shtrir\u00eb n\u00eb shtratin e vdekjes.<\/p>\n

Ai vdiq m\u00eb\u00a023 mars<\/a>\u00a0t\u00eb vitit\u00a01935<\/a>\u00a0n\u00eb Vjen\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb i varrosur n\u00eb varrezat e komun\u00ebs s\u00eb Morcote-s\u00eb, pran\u00eb qytetit Lugano n\u00eb kantonin e\u00a0Tessin<\/a>-it n\u00eb\u00a0Zvic\u00ebr<\/a>.<\/p>\n

Moisiu sot adhurohet dhe respektohet sidomos n\u00eb Shqip\u00ebri si nj\u00eb nd\u00ebr aktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb vendit, edhe pse ai q\u00eb nga rinia e tij m\u00eb nuk e vizitoi Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n

\u00a0Bashk\u00ebkombasit tan\u00eb, q\u00eb nga koha kur kan\u00eb ardhur e deri tani,kan\u00eb arritur t\u00eb integrohen n\u00eb jet\u00ebn dhe shoq\u00ebrin\u00eb austriak\u00eb, por \u00a0kan\u00eb arritur q\u00eb ta ruajn\u00eb edhe gjuh\u00ebn, kultur\u00ebn dhe tradit\u00ebn komb\u00ebtare shqiptare. Kurse bashk\u00ebkombasit tan\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs t\u00eb re, t\u00eb gjith\u00eb, pa p\u00ebrjashtime ndjekin m\u00ebsimin plotesues ne gjuhen shqipe.<\/em><\/p>\n

Organizimi i shqiptar\u00ebve \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm\u00a0 p\u00ebr t\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn kultur\u00ebn dhe tradit\u00ebn shqiptare. Ky organizim i shk\u00eblqyer \u00ebsht\u00eb merit\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb Kryesis\u00eb se Shoqates Austriako- Shqiptare \u201c Alexander Moissi\u201d Salzburg,\u00a0 dhe bashkeatdhetarve qe jetojn ne Salzburg me rrethin sie dhe te gjitha nenave dhe grave shqiptare qe kontribuan me gatime tradicionale, pasi qe institucionet e dy shteteve shqiptare nuk ju pergjigjen thirrjes se Shoqates per mbeshtetje.<\/p>\n

\n

K\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb vyesh\u00ebm gjith\u00e7ka q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb, e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb em\u00ebr\u00a0 t\u00eb p\u00ebrkushtimit\u00a0 p\u00ebr kulturen shqiptare. Kryesija e Shoqates falenderon te gjith ata qe dhan kontribut dhe ndihmuan ne finalizimin e keti projekti madheshtore.<\/p>\n

\n
\n
\n
\u00a0Bota Press <\/span><\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
M\u00eb tep\u00ebr Fotografi n\u00eb Faqen e Facebookut \u00d6sterreichisch-Albanische Gesellschaft “Alexander Moissi”<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/div>\n