Kur do ta njohin Kosovën dy fqinjët e saj Maqedonia dhe Mali i Zi

Fqinjeve nuk u ngutet
Ish - Presidenti Kiro Gligorov lë të kuptohet se Maqedonia mund ta zvarris vendimin duke vlerësuar se politika e Shkupit nuk është e ndikuar nga shtetet e fuqishme.Analisti Dusan Janjic nuk pret që Podgorica ta marrë vendimin para zgjedhjeve të vitit të ardhshëm në Mal të Zi.
Shkupi dhe Podgorica duket se do të kalkulojnë deri në momentet e fundit për të marrë vendimin për njohjen e pavarësisë së Kosovës.Por kur do të jenë momentet e fundit për këto dy shtete, fqinjë të Kosovës, duket se aktualisht askush nuk e di përgjigjen e saktë. Deri më tash, sipas asaj që përflitej jozyrtarisht, këto dy vende do duhej ta kishin marrë vendimin për njohje.
Për Malin e Zi, thuhej se njohja do të vijë diku para sezonit turistik në mënyrë që turistët nga Kosova të vërshonin në bregdetin e këtij shteti, ndërsa në rastin e Maqedonisë fillimisht ishte përmendur çështja e demarkacionit e më pas edhe zgjedhjet dhe formimi i Qeverisë atje. Zyrtarët në Prishtinë, ditëve të fundit kanë deklaruar se presin shpejt vendimin e Podgoricës duke thënë se Kryeministri Thaçi dhe homologu i tij malezez Djukanovic janë në kontakt të përhershëm.E për Maqedoninë, zyrtarë të lartë të Kosovës kanë theksuar se Shkupi tashmë ka marrë vendimin për njohje.
Sidoqoftë autoritetet në Podgoricë kanë thënë se çështja e Kosovës nuk është prioritet i vendit të tyre ndërsa zyrtarë të lartë maqedonë janë mjaftuar duke thënë se Maqedonia ka përkrahur pakon e Ahtisaarit. Asnjëra palë nuk ka dhënë ndonjë afat kur mund ta marrin ndonjë vendim. Por arsyet për mosnjohje nga këto dy shtete duket të jenë më të thella.Ato kryesisht kanë të bëjnë me raportet e këtyre shteteve me Serbinë, por edhe me mungesën e disponimit pozitiv ndaj pavarësisë së Kosovës.
Ish-Presidenti i Maqedonisë Kiro Gligorov thotë se për Shkupin ka një mori arsyesh që të jetë i kujdesshëm rreth vendimit për njohjen e pavarësisë së Kosovës. Në një intervistë për gazetën maqedone “Utrinski Vesnik” Gligorov madje thotë se në rastin e Kosovës Maqedonia ka një qëndrim të saj të cilën nuk e ka ndërtuar duke u udhëhequr nga politikat e shteteve të fuqishme të botës. Gligorov, (91) i cili është Presidenti i parë i Maqedonisë së pavarur (1991 -1999) ka vlerësuar se për këtë vend është e rëndësishme që të ketë të sigurt kufirin verior - edhe në pjesën me Serbinë jugore edhe me Kosovën. Ky politikan maqedon i cili dikur ka mbajtur pozita të larta edhe në shtetin jugosllav ka vërejtje pse njohja e pavarësisë ka ecur me ritëm të shpejtë ndërsa është shprehur edhe kundër saj. Sipas tij Kosova me Rezolutën 1244 është pjesë e Serbisë.
Ndërkaq kur është fjala për Malin e Zi, analisti serb, Dusan Janjic përmend një varg arsyesh pse është duke vonuar njohja. Janjic ka deklaruar për gazetën “Vijesti” të Malit të Zi, se nuk pret që ky vend ta njoh Kosovën para zgjedhjeve të vitit të ardhshëm. Ai megjithatë ka vlerësuar se pas vendimit për njohje, marrëdhëniet diplomatike mes Serbisë dhe Malit të Zi nuk do të ndërpriteshin.
Sipas tij, Mali i Zi ka arsye të brendshme dhe të jashtme për ta njohur relativisht shpejt Kosovën, por po ashtu edhe për ta shtyrë këtë vendim. “Me njohje do ta përshpejtonte partneritetin me ata që sponosrojnë pavarësinë e Kosovës - SHBA,BE NATO, ndërsa njëri nga prioritetet e Malit të Zi është që sa më parë të hyjë në integrimet euroatlantike”,ka thënë Janjic.Një arsye tjetër, në favor të njohjes, sipas tij është edhe komuniteti shqiptar i cili ka qenë pjesë e ndryshimeve në Mal të Zi dhe është meritor për gjendjen aktuale. Ai ka përmendur edhe faktorin ekonomik si interes i Malit të Zi për ta njohur Kosovën.Ndërsa arsye për mosnjohje, sipas Janjic, janë sentimentet e fuqishme të malazezëve, në veçanti të atyre që përkasin në bllokun proserb të cilët mendojnë se pavarësia e Kosovës është e padrejtë “Këtu është edhe ndikimi i Rusisë që është më i madh në ekonomi se sa në politikë, po ku është ekonomia aty është edhe diplomacia.Një arsye tjetër për mosnjohje është edhe fakti se as Bosnja dhe Hercegovina nuk është në situatë që ta marrë këtë vendim”.Ndikimi negativ në Bosnjë e Hercegovinë, sipas Janjic, mund të ndikojë edhe në Mal të Zi, për shkak të kufirit me Republika Srpska. Sidoqoftë Janjic, vlerëson se Mali i Zi ka mekanizma për të ruajtur stabilitetin e brendshëm. Ai po ashtu ka theksuar se nëse Mali i Zi ndjek politikën e Serbisë e cila është koncentruar në bllokimin ndërkombëtar të njohjes së Kosovës, do të ishte vetëvrasëse për këtë shtet.
Autor / Shpend Limoni
Burimi / Gazeta Express

http://www.vimeo.com/603706

Beogradski analitičar Dušan Janjić očekuje da Crna Gora prizna Kosovo tek poslije izbora

Samoubilački je pratiti Srbiju
Zagreb – Direktor beogradskog Foruma za etničke odnose Dušan Janjić izjavio je da ne očekuje da Podgorica prizna Kosovo prije izbora sljedeće godine u Crnoj Gori, ocjenjujući da zbog takve eventualne odluke ne bi došlo do prekida diplomatskih odnosa između Srbije i Crne Gore.
Janjić je kazao “Vijestima” da je ubijeđen da će nova Vlada Srbije morati da odustane od prakse da dovodi u pitanje diplomatske odnose sa zemljama koje priznaju Kosovo.
“To tendencijski znači da do kraja godine prekine odnose sa 100 zemalja. To niko nije radio… Ja sam zamjerio našem ambasadoru na njegovom prvom nastupu u Crnoj Gori kada je skrenuo pažnju crnogorskoj politici da treba da ima u vidu da odnos Srbije prema drugim zemljama zavisi od toga da li su priznali ili nijesu Kosovo. To je pogrešno”, rekao je Janjić.
On je na konferenciji o interkuluturalniom dijalogu u Zagrebu, održanoj početkom ove sedmice u organizaciji Evropske komisije, objavio da je tim stručnjaka za Balkan, u kojem je i on, na zahtjev italijanske Vlade pripremio detaljnu analizu o implikacijama nezavisnosti Kosova na situaciju u regionu, najavljujući da će ona uskoro postati javni dokument.
Janjić smatra da Crna Gora, prije nego se odredi prema pitanju Kosova, mora da “završi nekoliko važnih poslova ove godine”.
“Očekujem da će (premijer Milo) Đukanović prvo da se bavi privatizacijom, a pogotovo je važna energetika, i da privuče što više kapitala u infrastrukturu (autoputeve). Zato očekujem da se u Crnoj Gori prvo dogode izbori, pa da onda Crna Gora otvori ovako delikatna politička pitanja kao što je Kosovo”, ističe Janjić.
Njegovo mišljenje je da Crna Gora ima unutrašnje i spoljnopolitičke razloge da prizna Kosovo relativno brzo, ali i da takvu odluku odloži.
“Priznanjem bi ubrzala partnerstvo sa onima koje sponzorišu nezavisno Kosovo – SAD, EU, NATO, a jedan od prioriteta Crne Gore je da što prije uđe u evroatlantske integracije. Tu se podrazumijeva puna saradnja. Drugi razlog je taj da je albanska zajednica bila dio promjena i da na neki način ima zasluge za sadašnje stanje. Postoji i razlog održavanja otvorenih granica, jer ako vi nekoga priznate ubrzavate promet i saradnju, a na Kosovu će se dešavati vrlo ozbiljni investicioni programi i ekonomski razvoj”, kaže Janjić.
Kao razloge protiv on navodi “jak sentiment i kod Crnogoraca, posebno u prosrpskom bloku i mišljenje da je nezavisno Kosovo nepravda”. “Zatim tu je i uticaj Rusije koji je veći u ekonomiji nego u politici, ali gdje je ekonomija tu je i diplomatija. Treći razlog za nepriznavanje je da ni BiH nije u situaciji da može da donese odluku, a Crna Gora i Bosna su povezane tako da bi negativan efekat događaja u BiH mogao izazvati promjene i u Crnoj Gori s obzirom na granicu sa Republikom Srpskom”.
Janjić vjeruje da, ipak, kada se sve sabere, Crna Gora ima dovoljno mehanizama za održavanje unutrašnjopolitičke stabilnosti. “Napolju postoji očekivanje da će vlast u Crnoj Gori to tako riješiti da ne ugrozi unutrašnju političku stabilnost”.
“Crna Gora svoju šansu mora da traži kao mjesto regionalnog susreta. Za Crnu Goru je jako važno da i Srbija bude otvorena, da joj bude prvi partner, ali ako Srbija očigledno zadnjih par godina ide dolje, koliko god je Srbija važan partner, Crnoj Gori se otvara šansa da bude vrlo važan regionalni igrač na putu Kosovo-Albanija-BiH-Hrvatska. Tu stiže ogroman novac”, ocjenjuje Janjić.
Njegovo mišljenje je da politika Beograda ne uliva povjerenje:
”A da biste nekoga slijedili, vi morate da vjerujete u tu politiku koja se svela samo na blokadu međunarodnog priznanja Kosova. Potpuno je samoubilački to pratiti, a gubiti sve ostalo”.
Janjić smatra da će unutrašnjopolitička reakcija jako zavisiti i od toga ko će biti partner u vlasti u Podgorici. “Jer, ako to bude neko iz prosprskog bloka, onda to ne može izazvati dramatične posljedice.
Pogledajte, u Hrvatskoj su srpske stranke osudile priznanje nezavisnosti, ali su ostale u Vladi hrvatske zato što je to neki jači interes… Ali, ako Crna Gora sada prizna Kosovo, to bi moglo da ima posljedica jer bi moglo da postane neprijatna izborna tema”.

Visković: Čekajte sa priznanjem koliko god budete mogli
Profesor na Fakultetu političkih nauka u Beogradu i bivši diplomata dr Ivo Visković kaže da će, kada je u pitanju Kosovo, odluka Vlade Crne Gore o priznavanju biti sigurno vrlo negativno primljena u Srbiji.
“Potpuno sam svjestan da, naročito stav Crne Gore, predstavlja mentalno veliki problem za ljude u Srbiji. To je ono što bi se osjetilo kao zabadanje noža u leđa od strane rođenog brata. U tom smislu ja mogu razumjeti interes i stav crnogorske vlasti, ali zaista, ako moj savjet išta znači, ja bih na njihovom mjestu odložio to što je duže moguće”, naglašava Visković.
On ocjenjuje da je “tajming sam po sebi važan činilac”.
“Ne samo za službenu Srbiju nego i za običnog čovjeka nije svjedno kada će se to dogoditi. Da li će oni koji su nam bliski požuriti da među prvima to priznaju ili će čekati da to eventualno bude neminovnost jednog dana”, kaže Visković u razgovoru za “Vijesti”.
On napominje da u Srbiji postoji široko rasprostranjen osjećaj da “to što neka Kostarika ili Avganistan žure da priznaju Kosovo može biti rezultat njihovih političkih interesa, ali isto tako i nepoznavanja situacije o tome što se ovdje zapravo događa”.
“Ali niko i ne pomišlja da neko ko je u regionu ne zna dobro što se događa. I s obzirom na osjetljivost pitanja Kosova za emocije i za realan politički život i ukupnu klimu u Srbiji, mislim da je jako loše što su neke države požurile sa priznanjem te nezavisnosti. To će za dugi niz godina ostaviti vrlo gorak osjećaj i poremetiti punu normalizaciju odnosa Srbije sa tim zemljama”, ističe Visković, jedan od glavnih govornika na zagrebačkoj konferenciji.
On objašnjava da su odluke nekih komšija o priznanju Kosova (Slovenija, Hrvatska) ostavile u ljudima izuzetno gorak osjećaj, dok se kod političke elite stvara “stav koji je i pod pritiskom javnog mnjenja i koji za duži period onemogućava normalnu međudržavnu komunikaciju”. “I sve će se morati odvijati silom nekih ekonomskih ili drugih interesa, gdje imate saradnju, ali koja nije plod želje nego nužnosti”.

SNP traži referendum o Kosovu
Podgorica - Iz SNP-a je juče ponovljeno da je raspisivanje referenduma u vezi sa priznanjem Kosova jedini način na koji se crnogorski narod može odrediti prema ovom pitanju.
U SNP-u ocjenjuju da bi svaki drugi odnos bio “urušavanje međunacionalnih odnosa u Crnoj Gori, kao i usložnjavanje odnosa sa Srbijom sa kojom nas vežu najtješnje istorijske, bratske i ekonomske veze“.
„Podsjećamo režim da nema mandat za ekskluzivno igranje sa nacionalnim interesima, građanskim mirom i sigurnošću, i da će snositi odgovornost ali i konsekvence ako uradi nešto protivno istorijskom i duhovnom nasljeđu Crne Gore“, stoji u saopštenju, prenosi MINA.
Navodi se da posljednje „nekoordinisane“ izjave funkcionera DPS-a o skorašnjem priznanju kosovske nezavisnosti predstavljaju uvod u nestabilnost kako u Crnoj Gori tako i u regionu.
„Iako sva istraživanja javnog mnjenja govore da je preko 80 odsto građana Crne Gore protiv priznanja kosovske nezavisnosti, režim uporno radi protiv interesa crnogorskog naroda, dajući razna obećanja kosovskim predstavnicima na marginama regionalnih seminara“, kaže se u saopštenju SNP-a.
Nđ. RUDOVIĆ
Izvor / Vijesti

http://www.vimeo.com/1092666